'Ik hou niet van belastingtrucs waardoor de winst verdwijnt'

Staatssecretaris Frans Weekers van Financiën wil belastingen versimpelen en fraude bestrijden. „Mijn handen jeuken, maar een minderheidsregering past bescheidenheid.”

Nederland, Den Haag, 21-12-10. Foto Roger Dohmen/Hollandse Hoogte. Verhoging btw-tarief kunst uitgesteld. Staatssecretaris van Financien Frans Weekers (foto) neemt zijn paperassen na de stemming over de verhoging van het btw-tarief voor theater- en concertkaartjes. Het kabinet heeft vlak hiervoor besloten de verhoging van het btw-tarief voor theater- en concertkaartjes tot 1 juli volgend jaar uit te stellen. Hiermee wil het kabinet tegemoet komen aan de bezwaren van de Eerste Kamer, zei staatssecretaris van Financien Frans Weekers (VVD) dinsdag in de senaat. Foto Roger Dohmen/Hollandse Hoogte
Nederland, Den Haag, 21-12-10. Foto Roger Dohmen/Hollandse Hoogte. Verhoging btw-tarief kunst uitgesteld. Staatssecretaris van Financien Frans Weekers (foto) neemt zijn paperassen na de stemming over de verhoging van het btw-tarief voor theater- en concertkaartjes. Het kabinet heeft vlak hiervoor besloten de verhoging van het btw-tarief voor theater- en concertkaartjes tot 1 juli volgend jaar uit te stellen. Hiermee wil het kabinet tegemoet komen aan de bezwaren van de Eerste Kamer, zei staatssecretaris van Financien Frans Weekers (VVD) dinsdag in de senaat. Foto Roger Dohmen/Hollandse Hoogte Roger Dohmen/Hollandse Hoogte

Deel uitmaken van een minderheidsregering en ook nog eens verantwoordelijk zijn voor het fiscale beleid. Staatssecretaris Frans Weekers (Financiën, VVD) weet inmiddels dat veel van zijn voorstellen uiterst kritisch bekeken worden. Door het parlement, de belastingwereld en natuurlijk ook de belastingbetaler zelf.

Zijn eerste grote beleidsdaad was, in april, het presenteren van de zogenoemde fiscale agenda voor de komende jaren. Wat vooral bleef hangen: de boodschappen worden duurder omdat het lage btw-tarief van 6 procent verdwijnt.

Protesten alom. Zo lieten coalitiepartner CDA en gedoogpartner PVV nog dezelfde ochtend weten tegen de btw-verhoging te zijn. „Jammer dat sommige mensen al hun kritiek klaar hadden zonder dat ze de fiscale agenda hadden gelezen. Maar wat mij betreft is het niet van de baan. Het blijft een goed streven om belasting op consumptie te verhogen en op arbeid te verlagen.”

Maar in het deze maand gepresenteerde Belastingplan 2012 vinden we het niet terug?

„Nee, maar het was nooit mijn bedoeling om alle voorstellen uit die fiscale agenda al in het eerste jaar in te voeren. De fiscale agenda loopt tot en met 2015. Het zal dus later gebeuren, maar natuurlijk, voor 2012 heeft de negatieve reactie van de Kamer zeker een rol gespeeld. De btw-verhoging kan heel goed in fasen worden ingevoerd. Dan kijken we wat de economische effecten zijn. Grote angst bij veel mensen is dat iedereen in de grensstreek in het buitenland boodschappen gaat doen. Niemand hoeft mij uit te leggen hoe dat werkt. Ik kan op mijn gemak vanuit mijn huis in Limburg fietsend twee grenzen passeren.”

Hoe de Tweede Kamer er over denkt, heeft u vooral in de krant moeten lezen. De fiscale agenda is nog steeds niet door de Tweede Kamer behandeld?

„Dat klopt. Behandeling is steeds uitgesteld en nu staat die voor 10 oktober op de agenda. Maar het zal me eerlijk gezegd verbazen als die dan aan de orde komt. [Vanochtend werd het debat naar januari verschoven, red.] Mijn handen jeuken om veranderingen door te voeren, maar als lid van een minderheidsregering past mij bescheidenheid. Het Belastingplan 2012 ligt er nu en ik ga daar graag snel met de Kamer over praten. Van een verlichting van de belastingdruk kan in de huidige financiële situatie geen sprake zijn, maar dat wil niet zeggen dat we geen veranderingen kunnen doorvoeren.”

Een van de opvallendste veranderingen is de invoering van de Geefwet in 2012. Wie 1.000 euro aan een culturele instelling schenkt, kan 50 procent meer aftrekken. Een gift van 1.000 euro kost – bij het hoogste belastingtarief – na aftrek dan nog maar 220 euro. Op die manier subsidieert de overheid indirect de kunstsector. Opvallend, want gedoogpartner PVV heeft weinig op met kunstsubsidies.

„Die Geefwet moet je in haar context zien. Wij hebben als kabinet gezegd dat de cultuurwereld minder afhankelijk van subsidies moet worden. Veel subsidies worden afgeschaft en het btw-tarief voor podiumkunsten is verhoogd. Tegelijkertijd weten we dat de Nederlander vrijgevig is, maar de culturele sector krijgt daarvan relatief weinig. Mensen denken dat die sector zijn hand wel bij de overheid kan ophouden. Door de Geefwet hopen we dat cultuur meer zijn eigen broek kan ophouden. Je moet het als flankerend beleid zien.”

Maar wat zegt u dan tegen goede doelen, die niet zo’n regeling van de fiscus hoeven te verwachten?

„Tegen die goede doelen zeg ik dat zij dit de cultuursector niet moeten misgunnen. Die sector heeft het zwaar. Door dat fiscale extraatje heeft de donateur aan cultuur wellicht ook nog geld over voor een goed doel. Uiteindelijk leidt het alleen maar tot meer burgerzin.”

Kunstsubsidies nemen met 200 miljoen af tot 700 miljoen euro. Zal vrijgevigheid dit goedmaken?

„Het is niet het enige wat we voor de kunst doen. Een museum dat bijvoorbeeld een winkel of een restaurant exploiteert, mag de winst daarvan in de eigen activiteiten steken. Tot dit jaar moest er apart over de winst belasting worden betaald. Dat hoeft niet meer. En verder zijn donaties voor bedrijven eerder en ruimer aftrekbaar.”

Ook opvallend in het Belastingplan 2012 is de aanpak van fraude bij de aangifte. De Belastingdienst weet toch steeds meer van de belastingplichtige?

„Toch neemt de fraude toe. Een toenemend aantal mensen ziet de schatkist als pinautomaat. Het meest werd geknoeid met de aanvraag van kinderopvangtoeslag. Ons systeem is vooral gebouwd op service. Dus wie voorlopige teruggrave van hypotheekrenteaftrek wil, krijgt dat in principe. Maar soms blijkt aan het eind van het jaar dat iemand helemaal geen huis heeft.”

„Wat de controle betreft willen we meer gegevens van de Belastingdienst betrekken bij acties op de weg. Dus als na het herkennen van uw nummerbord blijkt dat u nog moet betalen, kan uw auto worden ingenomen. Dat is tot nog toe alleen maar mogelijk als de motorrijtuigenbelasting niet is betaald. Het schijnt er bij veel mensen erg in te hakken als je je auto kwijt kunt raken. Ik was een keer bij zo’n verkeersactie en toen werd ik bijna overhoop gereden door iemand die het niet leuk vond dat hij moest betalen. Die is pas gepakt toen de Duitse politie, het was bij de grens, spijkermatten had neergelegd. Een auto is een prima onderpand, zo blijkt.”

„Behalve vereenvoudiging van het stelsel – komend jaar schaffen we bijvoorbeeld zeven kleinere belastingen af – is aanpak van fraude een tweede pijler van mijn beleid. Door het simpeler te maken, voorkom je fraude. Fraude is niet alleen asociaal, het ondermijnt ook de belastingmoraal.”

Dat kun je ook zeggen van de vele bedrijven in Nederland die na een overname jaren geen belasting betalen, omdat zij het overgenomen bedrijf opzadelen met schulden.

„Dit is inderdaad al jaren een grote ergernis, want in feite betaalt de belastingbetaler zo mee aan de overname. Daar komt vanaf komend jaar een einde aan. Als het overgenomen bedrijf met buitensporig veel vreemd vermogen is gefinancierd en na de overname in de verliezen raakt, dan verliest de overnemende partij de mogelijkheid om jarenlang geen belasting te betalen.”

„Natuurlijk zeggen de belastingadviseurs dat we de kans lopen om als Nederland uit de gratie te raken. Dat we toegevoegde waarde van overnames gaan missen. Als liberaal staatssecretaris ben ik daar natuurlijk gevoelig voor. Maar wat moet ik me bij die toegevoegde waarde voorstellen? Ik hou van eerlijkheid. Niet van trucs waardoor de winst verdwijnt. In wiens zakken komt die winst terecht? In buitenlandse zakken. Ik denk dat die adviseurs vrezen dat zij omzet gaan mislopen. Maar ik ben niet gevoelig voor argumenten die alleen op hun adviespraktijk betrekking hebben.”