Een zangeres, een homo of een terrorist

Een Eurovisiesongfestivalwinnaar, een homoseksuele mensenrechtenactivist en niet te vergeten een voormalige IRA-commandant. De strijd om het Ierse presidentschap, waarvoor gisteren de kandidaatsstelling sloot, levert meer vuurwerk, meer controverse – en meer lastercampagnes – op dan je op grond van het ceremoniële karakter van de functie zou verwachten.

Zeven kandidaten strijden om de gunst van de Ieren nu president Mary McAleese na twee ambtstermijnen niet kan worden herkozen en haar ambtswoning Áras an Uachtaráin op 31 oktober moet verlaten.

Vooral Martin McGuinness, kandidaat namens Sinn Féin, zorgt voor verdeeldheid. McGuinness (61) was commandant in het Ierse Republikeinse Leger en hoewel hij zegt „niet bewust” iemand te hebben gedood, nam hij wel deel aan de gewapende strijd van de IRA tegen protestanten en het Britse leger. In 1973 stapte hij naar eigen zeggen op. Zijn verleden hoeft volgens hem geen barrière te zijn. Hij wijst op zijn rol bij het vredesproces in Noord-Ierland, waar hij vicepremier is, en zijn talloze internationale contacten.

Grootste kanshebber is David Norris (67). De James Joyce-kenner en onafhankelijke senator is openlijk homoseksueel, maar dat is in het steeds minder streng katholieke Ierland nauwelijks nog een probleem. Het zou na de eerste vrouwelijke president (Mary Robinson) en de eerste in Noord-Ierland geboren president (Mary McAleese) opnieuw een symbool van modernisering zijn.

Tegen Norris pleit dat hij veertien jaar geleden een Israëlische rechter vroeg om clementie voor zijn ex-vriend, die was veroordeeld wegens seks met een vijftienjarige. In het parlement kreeg Norris pas de vereiste twintig handtekeningen voor een kandidaatstelling bijeen toen concurrent Micheal D. Higgins, oud-minister van Cultuur, collega’s opriep „in het belang van de democratie” de populaire senator te steunen.

Een poging om Europarlementariër Gay Mitchell, de kandidaat van regeringspartij Fine Gael, te bezoedelen nadat was gebleken dat ook hij clementieverzoeken had gedaan, mislukte. Mitchell strijdt tegen de doodstraf en zei „een aantal” gratieverzoeken te hebben gedaan, onder andere voor een in Florida terdoodveroordeelde gevangene die in 1994 twee mensen vermoordde bij een aanslag op een abortuskliniek.

De overige kandidaten maken amper een kans. Zoals voormalig Europarlementariër Rosemary ‘Dana’ Scallon (60), die in 1970 het Eurovisiesongfestival won met All Kinds of Everything en die ook in 1997 al eens meedeed, zakenman Séan Gallagher, jurylid van het tv-programma Dragons’ Den en Mary Davis, organisator van de Special Olympics.

Maar er kan nog veel veranderen. In 1990 steeg Mary Robinson pas in de peilingen nadat een tegenstander had gezegd dat ze weliswaar „nieuwe kleding en een nieuw kapsel” had, maar dat niemand haar had horen zeggen dat ze een goede echtgenote en moeder was. Vrouwen gingen daarna massaal naar de stembus en lieten hun keuze op Robinson vallen.

Titia Ketelaar