'Dr. Dood' staat voor de tuchtraad in Zuid-Afrika

Basson leidde het biologische wapenprogramma van het apartheidsregime. Nu heeft de arts een succesvolle praktijk, maar mag dat wel?

Wouter Basson, die van 1981 tot 1993 het geheime biologische wapenprogramma van Zuid-Afrika leidde en daar de bijnaam ‘Dokter Dood’ aan overhield, was het gezicht van de vuile oorlog van het apartheidsregime. Maar hij werd nooit veroordeeld. Sinds de laatste rechtszaak in 2002 strandde, bestiert hij een succesvolle cardiologiepraktijk in een privéziekenhuis in Kaapstad. Dat zou niet moeten mogen, vindt de medische tuchtraad van Zuid-Afrika nu. Afgelopen maandag begonnen in Pretoria nieuwe hoorzittingen tegen de 61-jarige ‘Zuid-Afrikaanse dokter Mengele’.

Als hoofd van ‘Project Kust’ had Basson in de jaren tachtig vrij spel om onconventionele methoden te ontwikkelen voor de grensoorlog die Zuid-Afrika voerde in toenmalig Zuidwest-Afrika (nu Namibië) en Angola. Hij reisde naar Irak en Libië om te leren over chemische oorlogsvoering, experimenteerde met chemicaliën die alleen zwarten zouden treffen, ontwikkelde drugs om opstandige mensenmassa’s tot bedaren te brengen en voorzag militaire commando’s op gevaarlijke missie van zelfmoordpillen.

Rechtszaken na het eind van de apartheid liepen spaak omdat de rechter vond dat hij geen jurisdictie had over vergrijpen die zich buiten Zuid-Afrika hadden afgespeeld. Voor de resterende 46 aanklachten was onvoldoende bewijs.

De tuchtzaak deze week richt zich op vergrijpen die Basson eerder heeft toegegeven. Zijn besluit alleen al om als jonge arts in 1981 de militaire baan te accepteren is strijdig met de Eed van Hippocrates, verdragen over biologische oorlogsvoering en internationale medisch-ethische richtlijnen, vindt de de Health Professions Council of South Africa. De giftige substanties die Basson ontwikkelde en de zelfmoordpillen hadden geen enkel „therapeutisch nut”, zei de belangrijkste getuige, de Amerikaanse hoogleraar medische ethiek Steven Miles, gisteren. Basson gebruikte „medische kennis om gezondheid in gevaar te brengen en levens te vernietigen”.

Basson heeft altijd volgehouden dat hij slechts deed wat hem door het apartheidsregime werd opgedragen. Zijn verdediging wordt daarom betaald door het Zuid-Afrikaanse ministerie van Defensie – overigens tot onvrede van het regerende ANC. „Ik heb dit hoofdstuk twintig jaar geleden gesloten”, zei Basson maandag. „Het enige dat ik wil is het land dienen als een medisch professional.”