Commissie wil nu toch Tobin-tax

De Europese Commissie maakt ernst met de invoering van een transactie op financiële transacties. De lidstaten zijn verdeeld, maar burgers zijn er voor.

Engeland, Londen, 12 september 2008, Skyline Londense City bij avondlicht , De financi‘le sector verkeert in een crisis na het verdwijnen van twee van de meest vooraanstaande zakenbanken ter wereld. Lehman Brothers heeft vannacht uitstel van betaling aangevraagd, Merrill Lynch wordt overgenomen. (14 sept )The financial sector is in crisis after the disappearance of two of the most prominent investment banks in the world. Lehman Brothers has tonight postponement of payment requested, Merrill Lynch is accepted. The City en the Docklands zijn het zakencentrum van London Londense zakencentrum. FINANCIAL centre recession dalende koersen bankwereld in problemen banking in trouble / gebouw kantoren (M) de" Swiss Re Tower " the Gherkin en NatWest bank architectuur hoogbouw river Thames the Tower foto: Peter Hilz
Engeland, Londen, 12 september 2008, Skyline Londense City bij avondlicht , De financi‘le sector verkeert in een crisis na het verdwijnen van twee van de meest vooraanstaande zakenbanken ter wereld. Lehman Brothers heeft vannacht uitstel van betaling aangevraagd, Merrill Lynch wordt overgenomen. (14 sept )The financial sector is in crisis after the disappearance of two of the most prominent investment banks in the world. Lehman Brothers has tonight postponement of payment requested, Merrill Lynch is accepted. The City en the Docklands zijn het zakencentrum van London Londense zakencentrum. FINANCIAL centre recession dalende koersen bankwereld in problemen banking in trouble / gebouw kantoren (M) de" Swiss Re Tower " the Gherkin en NatWest bank architectuur hoogbouw river Thames the Tower foto: Peter Hilz

Een jaar geleden liet eurocommissaris Algirdas Šemeta van Belastingzaken onderzoek doen naar diverse soorten belasting op de financiële sector. Een van de conclusies van Šemeta was, volgens een intern rapport van oktober 2010, dat een belasting op financiële transacties „minder geschikt is voor invoering in de EU omdat de risico’s van relocatie groot zijn”.

Maar de tijden veranderen: gisteren lanceerde dezelfde eurocommissaris in Straatsburg een voorstel om in alle 27 EU-landen toch zo’n belasting op financiële transacties in te voeren. „Ons project is solide en uitvoerbaar,” zei Šemeta, die vroeger minister van Financiën was in Litouwen. „Deze belasting zorgt ongetwijfeld voor datgene wat de burgers verwachten: een billijke bijdrage van de financiële sector.”

Deze belasting, waar Frankrijk en Duitsland om roepen maar die op felle tegenstand stuit van Groot-Brittannië en Zweden, kan 57 miljard euro per jaar opleveren. Alleen financiële instellingen worden aangeslagen, niet huishoudens of kleine bedrijven. Als een Europees bedrijf dollars in euro´s moet wisselen om te investeren in projecten, wordt die transactie evenmin belast: de Commissie wil economische bedrijvigheid niet afremmen.

Šemeta wil 0,1 procent heffen op elke transactie van aandelen en obligaties als tenminste één van de partijen – koper of verkoper – in de EU gevestigd is. Derivatencontracten krijgen een nog lagere heffing: 0,01 procent. De belasting zou in januari 2014 moeten ingaan.

Šemeta wilde liever een belasting op financiële activiteiten – winsten, maar ook bonussen – zoals het IMF onlangs voorstelde. Dat zou makkelijker zijn: financiële instellingen kunnen hun transacties met een muisklik verplaatsen naar een ander werelddeel, maar hun hoofdkwartier niet. In de G20 is de transactiebelasting op een ‘nee’ gestuit van de VS en Canada. Groot-Brittannië en Nederland zeggen dat zij er alleen voor zijn als de hele wereld meedoet. Britse functionarissen vermoeden dat deze heffing een continentale poging is om Londen (waar 80 procent van de Europese transacties plaatsvindt) een kopje kleiner te maken. Ook Zweden is tegen. Dit land voerde ooit een heffing in en zag alle transacties verhuizen naar Londen en Oslo. Als het onderwerp op ministersvergaderingen ter sprake komt, roept de Zweedse minister Anders Borg: „It doesn’t work!”

Maar Duitsland en Frankrijk pushen hard voor deze ‘Tobin-taks’, genoemd naar een Amerikaanse econoom die het in de jaren zeventig bedacht. Bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy zeiden in augustus dat ze er samen aan willen werken. Dat verhoogt de politieke druk op de Commissie, die zich geconfronteerd voelt met een versnipperende Unie waarin ieder land doet wat het goeddunkt. Tien landen, waaronder Groot-Brittanië met zijn ‘stamp tax‘, hebben al een vorm van transactiebelasting. Deze zomer opperde Commissievoorzitter José Manuel Barroso, een transactiebelasting te heffen waarvan de opbrengst deels naar de Europese begroting zou vloeien. Nu lidstaten in crisistijd de Europese begroting willen bevriezen en tegelijkertijd om meer Europa vragen, zijn die extra inkomsten volgens Barroso onvermijdelijk.

„De laatste drie jaar,” zei Barroso gisteren in het Europees parlement, dat in maart al om transactiebelasting vroeg, „verstrekten lidstaten 4.600 miljard euro aan hulp en garanties aan de financiële sector. Het wordt tijd dat de sector iets terugdoet voor de maatschappij.” De totale staatsschuld van EU-landen steeg van 60 procent van het bbp in 2007 tot 80 procent nu. Bedrijven zijn btw-plichtig, maar op financiële dienstverlening wordt in Europa geen btw geheven. Volgens de Eurobarometer-peiling is 65 procent van de burgers voor transactiebelasting.

Dat het voorstel van de Commissie het gaat halen, lijkt uitgesloten: alle landen moeten het goedkeuren. Dat het nu toch officieel op tafel ligt, zegt een ingewijde, „is een teken des tijds”.