Ambitieuze constructie die nogal bedacht overkomt

The Debt

Regie: John Madden. Met: Jessica Chastain, Helen Mirren, Sam Worthington. In: 13 bioscopen.

De Koude Oorlog is terug in de bioscoop. In Engeland is de best bezochte film van dit moment de ingetogen remake van Tinker, Taylor, Soldier, Spy, de al eerder verfilmde spionageklassieker van John Le Carré. The Debt, die deze week in Nederland in de bioscopen komt, is ook een remake, en ademt eveneens een ouderwetse sfeer uit: het onbehagen en de angst van toen, maar ook de prettige overzichtelijkheid van de wereld die nog uiteenviel in twee machtsblokken, en die vooral een stuk trager was; mooi excuus om wat bedachtzamer films te kunnen maken.

Toch had The Debt, een remake van een Israëlische film uit 2007, dertig jaar geleden vermoedelijk niet gemaakt kunnen worden, hoe klassiek de aanpak van regisseur John Madden (Shakespeare in Love) ook is. Dat komt doordat de Mossad, de Israëlische geheime dienst, nu eens niet de mythische rol speelt van een uiterst effectieve organisatie die altijd opereert met dodelijke precisie. De drie leden van de Mossad die de hoofdrol spelen zijn complexere figuren dan louter koene strijders. Ze kennen angst, ze maken fouten, ze worden voortgedreven door hun vaderlandsliefde en hun streven naar rechtvaardigheid, maar ook door minder nobele motieven als ambitie en wraakzucht. Het zou veel te ver gaan om The Debt een ‘postzionistische’ film te noemen – aan nut en noodzaak van de geheime dienst wordt niet getwijfeld – maar een interessante variatie op de mythe van de onoverwinnelijke Mossad in de populaire cultuur is The Debt zeker.

Niet dat dit soort overwegingen The Debt per se een goede film maken, maar wel een interessantere. De film draait om een team van drie voormalige geheimagenten, twee mannen en een vrouw (romantische complicaties liggen dus voor de hand) die naam en faam hebben verworven door een spectaculaire actie, waarbij ze een voormalige nazikampbeul zijn gaan halen achter het IJzeren Gordijn tijdens een operatie in Oost-Berlijn. De drie ex-spionnen worden gespeeld door Helen Mirren, Tom Wilkinson en Ciarán Hinds.

Flashback naar hoe die spectaculaire actie destijds in zijn werk ging, nu met het drietal Jessica Chastain, Marton Csokas en Sam Worthington. En dan blijkt dat de mythische overlevering en de realiteit elkaar niet helemaal dekken. Het is een ambitieuze structuur, die het moeilijker maakt om in het verhaal mee te gaan, dat zoveel tegelijk aan de orde wil stellen. Het is een nogal bedachte constructie, die ook als zodanig overkomt.

Madden heeft duidelijk goed naar Marathon Man (1976) gekeken. Ook hier is de gezochte nazi op leeftijd een medicus, die gruwelijke experimenten op zijn naam heeft staan. Alleen is hij hier geen tandarts, maar een gynaecoloog. Op de een of andere manier is dat meteen een beetje potsierlijk. En dat geldt helemaal voor de manier waarop geheim agente Rachel (Chastain) hem overrompelt, met vervaarlijke dijbenen, terwijl ze in de beugels ligt. Maar de Deense acteur Jesper Christensen speelt wel een sadistische nazi met wie niet te spotten valt en die niet onderdoet voor Laurence Olivier in Marathon Man. Eindelijk iemand die flink doorpakt, in deze halfslachtige film.

Peter de Bruijn