'Voor die jongeren is geweld gewoon fun'

Misdaadjournalist Peter R. de Vries, wiens boek over de zaak- Heineken verfilmd wordt, was weg van ‘A Clockwork Orange’ (1971).

Hilversum, 27/10/05. Peter R. de Vries, misdaadverslaggever. Foto Leo van Velzen Nrc.Hb.
Hilversum, 27/10/05. Peter R. de Vries, misdaadverslaggever. Foto Leo van Velzen Nrc.Hb.

„Mijn belangrijkste film is A Clockwork Orange. Die zag ik zo vaak, ik kocht zelfs de lp met soundtrack en draaide die thuis grijs. Met Beethoven, en de Radetzkymars op synthesizer. Ik was enorm onder de indruk. De film is al uit 1971? Vreemd, ik ben uit 1956, in mijn herinnering was ik al een jaar of twintig toen ik hem voor het eerst zag.

„In de jaren zeventig was ik een filmfreak. Soms ging ik wel drie keer op een avond naar de film: de vroege film, de avondvoorstelling en de nachtfilm. Dan zat ik met zo’n blocnootje op schoot om de regisseur, producer, cameraman en hoofdrolspelers op te schrijven, en mijn eindoordeel. Je had toen nog geen internet, het was de enige manier om een beetje bij te houden wat ik allemaal zag en wat ik daarvan vond.

„Regisseur Stanley Kubrick was mijn idool en is dat altijd gebleven. De kille, klinische manier waarop hij filmde, en jongeren toonde voor wie geweld gewoon fun is. In A Clockwork Orange wordt de één crimineel en de ander agent, maar erg verschillen ze niet van elkaar. Fascinerend.

Nu moet ik wel bekennen: laatst kocht ik A Clockwork Orange op dvd en bekeek hem samen hem met mijn vrouw. Hij kwam nogal traag over, het acteren was nogal overdreven, de film overtuigt niet overal meer. Toch gek dat zo’n experimentele film veroudert terwijl Paul Verhoevens Soldaat van Oranje nog steeds heel goed werkt.

De boodschap van A Clockwork Orange is ook niet zo relevant meer. De film gaat over een experiment met het criminele brein dat faliekant mislukt. De film geeft meer een tijdsbeeld. In de jaren zeventig wilde men nog geloven dat de mens maakbaar was, een geruststellende gedachte. Nu weten we beter: de mogelijkheid een misdadiger te corrigeren is beperkt.”

Coen van Zwol