Virtueel dwalen door de gangen en kelders onder Nottingham

Onder Nottingham ligt een dikke laag zandsteen met onderaardse gangen. Archeologen hebben die virtueel in kaart gebracht.

De camera duikt vanuit het luchtruim neer op een straat, zo te zien in een nieuwbouwwijk. De huizen zijn vreemd doorzichtig. In één beweging gaan we op een deur af waar licht uitkomt. Dan onmiddellijk een labyrintachtig trappenhuis in, vele trappen naar beneden, naar een reusachtig onderaards complex van kelders. Daar begint een rondleiding van tien minuten, begeleid door mysterieuze elektronische muziek. Welkom in de grotten van Nottingham.

Nottingham is gebouwd op een laag zandsteen van om en nabij honderd meter dik. Sinds mensenheugenis zijn daarin grotten, gangen en kelders uitgegraven. In één daarvan moet Robin Hood nog gevangen hebben gezeten. Nu zijn archeologen bezig een deel van de ruim 500 gewelven driedimensionaal in kaart te brengen. Virtuele onderaardse zwerftochten verschijnen in hoog tempo op YouTube.

Het zandsteen van Nottingham is met eenvoudige werktuigen weg te breken. Ver voor het jaar 1000 werd dit al gedaan. In het eerste geschreven document over de stad, uit 868, wordt de naam Tig Guocobauc gebruikt, ‘plaats van grotten’. De holten in het gesteente werden gebruikt als woning, koele bergplaats, om zand te winnen, als vluchtroute en als schuilkelder.

Een minderheid van de grotten is voor het publiek toegankelijk, maar een groot aantal is volgestort en nooit bestudeerd. Maart 2010 is Trent & Peak Archaeology, de archeologische afdeling van de universiteit van Nottingham, begonnen met de inventarisatie. Daarvoor wordt samengewerkt met organisaties als de British Geological Survey en de gemeente Nottingham. Er is een budget van 250.000 pond. De grotten worden in kaart gebracht met een laserscanner. Zo’n instrument stuurt een laserstraal in alle richtingen, die door wanden en andere structuren wordt weerkaatst. De tijd dat de straal onderweg is geweest, is een maat voor de afstand tot het obstakel. Zo wordt de vorm van de ruimte bepaald. In ruimtes met een ingewikkelde topografie zijn opnamen nodig vanaf verschillende plaatsen, die digitaal worden samengevoegd.

Dat leidt tot een driedimensionaal model van iedere grot, waarin een virtuele camera kan ronddwalen. Tot nu toe zijn 160 video’s verschenen, in lengte uiteenlopend van nog geen minuut tot meer dan tien minuten. Het zijn surrealistische werkstukken. Soms is er opmerkelijk veel detail, zoals telefooncellen, voetgangers en tramrails. Aan de andere kant worden complete wanden en gevels weggelaten zodat het lijkt of er een bom is gevallen. De kelders zijn gescand met alle erin gekieperde troep erbij, wat de virtuele expeditie iets akelig realistisch geeft. Een van de meeste spectaculaire grotten is de 105 meter lange Mortimer’s Hole, die zich als een dunne darm kronkelt van de voet naar de top van Castle Rock. Dr. David Walker van Trent & Peak Archaeology denkt dankzij de metingen van deze historische tunnel de oorspronkelijke ingang te hebben ontdekt, in een particuliere tuin.

De video is te zien op nrc.nl/bekijks

Herbert Blankesteijn