Vader van grote Britse lachsuccessen

David Croft schreef een indrukwekkende rij Britse comedy’s: Van ’Allo ’allo! en Wordt u al geholpen? tot Daar komen de schutters, en Oh moeder wat is het heet.

Britse tv-series van David Croft, met de klok mee: Are you being served?, 'Allo, 'allo! en Dad's Army.
Britse tv-series van David Croft, met de klok mee: Are you being served?, 'Allo, 'allo! en Dad's Army.

Als er ooit een canon van de Britse televisie zou komen, mogen de comedyseries Dad’s Army (Daar komen de schutters) en Are you being served? (Wordt u al geholpen?) niet ontbreken. Alle twee werden ze geproduceerd door David Croft – en hij maakte er nog veel méér, want ook ’Allo ’allo! was van hem. Plus nog een handvol andere series, die misschien net iets te Engels waren om ook buiten Engeland populair te worden. Geen wonder dat zijn overlijden gisteravond groot nieuws was voor de BBC. Hij werd 89 jaar.

Croft was de zoon van acterende ouders, maar voelde zichzelf meer op zijn plaats achter de schermen, als producer en regisseur van tv-amusement. In 1968, werkzaam bij de BBC, werd hij door scenarist Jimmy Perry benaderd met het idee voor een comedyserie over de Home Guards, de Britse burgerwacht tijdens de Tweede Wereldoorlog. Croft was enthousiast, maar het kostte hem grote moeite zijn superieuren mee te krijgen. Men vreesde de kijkers tegen zich in het harnas te jagen door de spot te drijven met een glorieus verleden. Croft mocht niettemin zijn gang gaan, op voorwaarde dat hij zelf als co-auteur, producer en regisseur het niveau zou bewaken.

Al gauw werden de pompeuze Captain Mainwaring en de zijnen door de Britten (en miljoenen kijkers in andere landen) aan het hart gedrukt. Hun escapades waren buitengewoon komisch, maar niet ontluisterend. Croft en Perry schreven 81 afleveringen. „Ik heb altijd karaktercomedy gemaakt”, zei Croft later. Alle personages in zijn series kregen hun eigen, herkenbare karaktertrekken, en liefst ook een vaste tekst die een gevleugeld woord kon worden. Zoals het paniekerige „Don’t panic!” van korporaal Jones.

Of, in de warenhuisserie Are you being served?, de vaste vraag „Are you free, Mr. Humphries?”, gevolgd door het zangerige „I'm free!” Terwijl cheffin Mrs. Slocombe bij binnenkomst altijd eerst vertelde hoe het die ochtend met „my pussy” was gesteld. Zo lang hij kon volhouden dat zo’n tekst ook volstrekt onschuldig kon worden opgevat, grossierde Croft graag in dubbelzinnigheden. Zelden blonk een comedyserie daarin meer uit dan het ultrazotte ’Allo ’Allo, met de hitsige René als de tussen het Franse verzet en de Duitse bezetters laverende cafébaas.

Croft was voorts co-auteur van It ain’t half hot mum (Oh moeder wat is het heet) over een militair revuegroepje in India in de Tweede Wereldoorlog, en Hi-de-hi!, over een typisch Brits vakantiekamp. Allemaal successen die nog vaak zullen worden herhaald.