Met een joint achter het stuur, mag dat?

Nederlanders zitten vaker dan andere Europeanen met drugs op achter het stuur.

Zes vragen over het gebruik van verdovende middelen in het verkeer.

Nederlandse automobilisten zitten vaker met drugs op achter het stuur dan automobilisten in andere Europese landen, tenminste als je kijkt naar amfetaminen en cannabis. Dat blijkt uit een internationaal onderzoek onder vijftigduizend automobilisten dat gisteren in Keulen is gepresenteerd. Alcohol- (in dit onderzoek geen drugs genoemd) en medicijngebruik liggen in Nederland juist onder het Europees gemiddelde. Dertien landen deden mee.

1Wat is er onderzocht?

In Nederland testte Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) samen met de politie door middel van bloed- en speekseltesten automobilisten in zes politieregio’s, tussen 2007 en 2009. Van hen had 1,67 procent cannabis gebruikt, en 0,19 procent amfetamine. Het Europese gemiddelde is 1,32 procent voor cannabis en 0,08 procent voor amfetamine. De controles waren op alle dagen van de week, dus niet alleen in het weekend.

2Tot hoeveel doden leidt drugsgebruik achter het stuur?

Zestig per jaar, in Nederland. De combinatie van drugs en drank zorgt voor nog eens twintig verkeersdoden. Cannabis in combinatie met alcohol of een andere drug is gevaarlijk, maar dat is nauwelijks bekend, zegt een woordvoerder van het SWOV. „Het gaat dan bijvoorbeeld om mensen die een joint nemen met een paar biertjes erbij.” Vorig jaar kwamen in totaal 640 mensen om in het verkeer. Het aantal verkeersdoden daalt al sinds 2003. Het streefcijfer voor 2020 is maximaal 580 dodelijke slachtoffers.

3Mag dat zomaar, drugs gebruiken achter het stuur?

Nee. Het probleem is alleen dat er geen specifiek wetsartikel is voor rijden onder de invloed van drugs. Middelen die de rijvaardigheid beïnvloeden mogen niet overmatig worden gebruikt. Maar er zijn geen grenzen gesteld aan drugsgebruik waarboven sprake is van een strafbaar feit. En er wordt nauwelijks op drugsgebruik gecontroleerd. Dat is bij alcohol wel geregeld. Een bestuurder die vijf jaar of langer zijn rijbewijs heeft, mag maximaal 0,5 promille alcohol in zijn bloed hebben. Voor beginnende bestuurders geldt de eerste vijf jaar een promillage van 0,2. Ook voor bromfietsers, snorfietsers, scooterbestuurders en fietsers bestaan maxima. Bij drugs zijn die er niet. Daarnaast wordt bij ongelukken standaard op alcohol gecontroleerd, niet op drugs.

4Dat gaat veranderen?

Het kabinet heeft eind augustus een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd om speekseltesten in te voeren bij verkeerscontroles. Zo’n test spoort onder meer cannabis, cocaïne en xtc op. De testen waren lang onbetrouwbaar maar zijn nu beter, blijkt uit het SWOV-onderzoek. „Nog geen honderd procent, maar goed genoeg om aan te slaan”, zegt de woordvoerder. „Op het politiebureau kan een bloedtest dan uitsluitsel geven.” Dat laatste moet in elk geval gebeuren bij het vermoeden van ghb-gebruik. Ghb valt namelijk niet op te sporen door de speekseltest, alleen met een bloedtest.

5Wanneer wordt de test ingevoerd?

De planning is volgend jaar. Een lijst met veelvoorkomende drugs geeft aan boven welke waarden het gebruik van drugs gevaar voor het verkeer oplevert. Zo mag de meetbare stof amfetamine en cocaïne in het bloed van de bestuurder niet hoger zijn dan 50 microgram per liter bloed. Minister Ivo Opstelten (Justitie, VVD) zei gisteren tijdens het vragenuurtje in de Tweede Kamer dat het kabinet een „hard en duidelijk drugsbeleid” voorstaat. Niet hard genoeg, vond CDA-Kamerlid Sander de Rouwe. Hij wil een „zerotolerancebeleid”. Als je betrapt bent als automobilist, ongeacht de hoeveelheid of soort drug, ben je gelijk in overtreding.

6En hoe doet de rest van Europa het?

In noordelijke landen als Noorwegen en Zweden ligt het medicijngebruik onder automobilisten boven het EU-gemiddelde. In Zuid-Europese landen (Spanje, Portugal, Italië) liggen zowel alcohol-, drugs- als medicijngebruik boven het EU-gemiddelde. En in tegenstelling tot hun imago: Oost-Europeanen gebruiken in het verkeer minder alcohol dan gemiddeld in Europa. In Oost-Europa is het al jarenlang verboden met alcohol op achter het stuur te zitten.