Bedrijven voelen schuldencrisis

Lange tijd woedde de eurocrisis op de markt voor staatsobligaties. Het is het nu voor banken en bedrijven moeilijker financiering op te halen op de kapitaalmarkten.

Overslaan. Dat was afgelopen week op de sombere jaarvergadering van het Internationaal Monetair Fonds een sleutelwoord. De Europese staatsschuldencrisis slaat over op de reële economie, was de boodschap van het IMF.

Anderhalf jaar lang bleven de effecten van de eurocrisis vooral beperkt tot de financiële markten. Lange tijd voelden alleen inwoners van de landen die in crisis waren geraakt of dreigden te raken (Griekenland, Portugal, Ierland en Spanje) de gevolgen van de paniek op financiële markten. Maar banken en bedrijven in heel Europa merken nu dat het moeilijker is op de kapitaalmarkten hun activiteiten te financieren.

Als bedrijven lastiger aan financiering kunnen komen, zullen ze minder snel die nieuwe fabriek bouwen of dat uitbreidingsplan uitvoeren. Banken zullen geneigd zijn minder of duurdere leningen te verstrekken. Als gevolg daarvan vertraagt de economie, nemen de zorgen over de vooruitzichten in Europa meer toe, worden beleggers angstiger en wordt het nog duurder om financiering te vinden, waardoor de economie nog verder afremt, beredeneert het IMF.

Die neerwaartse spiraal lijkt in gang te zijn gezet. De markt voor bedrijfsobligaties van bedrijven met een lagere kredietwaardering (en dus een hoger risico en rentepercentage) is grotendeels stilgevallen.

Uit cijfers van EPFR, een Amerikaanse bedrijf dat bekijkt hoe kapitaal over de wereld stroomt, blijkt dat beleggers de afgelopen maanden bijna 25 miljard dollar (18,3 miljard euro) uit fondsen voor hoogrenderende bedrijfsobligaties hebben getrokken. Tegelijkertijd zijn de kosten voor faillissementsverzekeringen op bedrijven gestegen. Het is nog niet zo duur als tijdens de recessie van 2009, maar de kosten liggen wel boven de niveaus van september 2008, toen de ondergang van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers de wereld schokte.

Banken hebben het eveneens moeilijk nu twijfels rijzen over de risico’s die Europese financiële instellingen lopen op staatsobligaties van perifere landen. Sinds de vorige crisis was het voor banken al moeilijk om goedkoop en ongedekt kapitaal op te halen. Banken moesten steeds vaker obligaties met onderpand (covered bonds) aanbieden. Maar ook de opslagen die banken moeten betalen om via deze gedekte obligaties kapitaal op te halen zijn gestegen tot de hoogste niveaus sinds de Lehmancrisis. Als gevolg haalden banken in de eurozone deze maand via obligaties met onderpand 14,5 miljard euro op, het laagste bedrag sinds 2003.

Net zoals op de markt voor staatsobligaties is de hoop nu gevestigd op de Europese Centrale Bank. Het hardnekkige gerucht doet de ronde dat de ECB volgende week aankondigt dit soort obligaties te gaan opkopen. De zoveelste maatregel van de bank in Frankfurt om de eurozone-economie overeind te houden.