Anti-Chinese kandidaat wint verkiezingen in Zambia

Een vrouw bracht dinsdag haar stem uit in de Zambiaanse plaats Chiboyla. Foto Reuters / Makson Wasamunu

Na drie nederlagen in eerdere verkiezingen is het Michael Sata eindelijk gelukt de presidentsverkiezingen in Zambia te winnen. Sata heeft bij de verkiezingen dinsdag 43 procent van de stemmen behaald, maakte de Kiescommissie vanochtend bekend.

Sata liet met dat percentage zittend president Rupiah Banda, die 36,1 procent van de stemmen haalde, ruim achter zich. Na de bekendmaking gingen duizenden aanhangers van Sata de straat op, deze keer niet om hun frustraties af te reageren, maar om de overwinning te vieren. In 2001, 2006 en 2008 was Sata ook presidentskandidaat, maar verloor hij steeds, de laatste keer nipt.

Banda erkende vanochtend zijn verlies en riep op tot nationale eenheid:

“Het is nu niet de tijd voor geweld en wraak. Het is nu tijd om ons te verenigen en gezamenlijk te bouwen aan het Zambia van morgen. Mijn generatie, de generatie die de strijd voor de onafhankelijkheid heeft gevoerd, moet nu plaats maken voor nieuwe ideeën, de ideeën van de 21e eeuw.”

De nieuwe president, Michael Sata, staat bekend om zijn scherpe tong en populistische, anti-Chinese retoriek. China heeft de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in Zambia, dat rijk aan koper is en geprofiteerd heeft van de sterk gestegen koperprijzen. Door de hausse zijn in het land honderdduizend banen geschapen en heeft Zambia bruggen, luchthavens en ziekenhuizen kunnen bouwen.

Onze Afrika-correspondent Peter Vermaas schrijft vanmiddag in NRC Handelsblad dat vooral Chinese investeerders het bij Sata moeten ontgelden:

“Vooral Chinese investeerders moeten het bij Sata ontgelden. China heeft de laatste jaren voor ruim 2 miljard dollar geïnvesteerd, merendeels in mijnbouw. De bedrijven zouden Zambianen ‘uitbuiten’ en als ‘slaven’ behandelen, heeft Sata gezegd. Maar aan het einde van de campagne matigde hij zijn toon. Hij zei de warme banden met China te willen voortzetten.”

Analisten maken zich verder zorgen over Sata’s bewondering voor president Robert Mugabe van buurland Zimbabwe, schrijft Vermaas:

“Mugabe heeft niets verkeerd gedaan”, zei Sata in 2006. “Het zijn de imperialisten, de kapitalisten die hem een slechterik noemen.” Bij tussentijdse verkiezingen in 2008 kondigde Sata aan om mijnconcessies van buitenlandse bedrijven in te trekken als ze niet 25 procent van hun bedrijf aan Zambianen zouden overdragen.

    • Pim van den Dool