Werkdagen van zestien uur. Elke dag

Gisteren stond een aspergeteler terecht voor mensenhandel en uitbuiting.

„Over wat ik deed: er is geen mooiere vorm van ontwikkelingswerk mogelijk.”

Met opgeheven hoofd komt aspergeteler José Janssen (48) de rechtszaal in Den Bosch binnen. „Goeiemorgen”, groet ze luid – zwarte hakken, een zwart pakje. Gisteren diende de strafzaak tegen de boerin uit het Noord-Brabantse Someren. Ze staat terecht voor mensenhandel en economische uitbuiting in het aspergeseizoen 2009.

De rechter neemt door wat de politie in mei 2009 op Janssens boerderij aantrof. Portugezen die vertelden dat ze werden uitgebuit. Ook Polen en Roemenen. Ze zeiden dat ze zeven dagen per week tien tot zestien uur moesten werken. Per kilo gestoken asperges kregen ze veertig cent. Per dag moesten ze vijf euro voor een maaltijd betalen en acht euro voor een overnachting. Veel te eten kregen ze niet.

Verder verklaarden de seizoenarbeiders dat hun paspoorten door Janssen waren ingenomen. En dat ze ’s avonds werden opgesloten – afgesloten hekken en een woeste hond. Als ze vóór het einde van het aspergeseizoen wilden vertrekken, kregen ze niets uitbetaald.

In de rechtszaal zit een gedupeerde Portugees. Hij schuift onrustig heen en weer. Een tolk naast hem.

Na mei 2009 begonnen vijftien rechercheurs een strafrechtelijk onderzoek naar de aspergeteler. Ze reisden naar Roemenië, Polen, Portugal en hoorden voormalige werknemers. Vandaar dat hun onderzoek maandenlang duurde, legt de rechter uit. En dat de zaak pas in 2011 wordt behandeld.

Keer op keer vraagt de rechter of Janssen op de verklaringen van haar werknemers wil reageren. Dat wil ze. Niet kort, maar uitgebreid en altijd op verontwaardigde toon. Haar arbeiders mochten ’s avonds naar buiten. Haar hond doet niets, het is haar maatje. De paspoorten moest ze natuurlijk kopiëren, maar daarna gaf ze die altijd onmiddellijk terug. „Over wat ik deed: er is geen mooiere vorm van ontwikkelingswerk mogelijk.” Ze houdt vol dat zij nooit iets verkeerds heeft gedaan. Volgens haar is zij de dupe van een complot.

In juni dit jaar werd Janssen voor de tweede keer gearresteerd. Ze zou zich opnieuw schuldig hebben gemaakt aan het uitbuiten van seizoensarbeiders. Zeven van haar 25 Poolse werknemers hadden belastende verklaringen over haar afgelegd. Na deze arrestatie werd Janssen overgebracht naar de vrouwengevangenis in Breda. Daar heeft ze de inhoudelijke behandeling van haar strafzaak afgewacht.

Ondertussen was Janssen de Arbeidsinspectie bijna zes ton aan openstaande boetes schuldig wegens onderbetaling en ontbrekende werkvergunningen. Ook andere schuldeisers als de Belastingdienst en haar advocaat hadden nog grote bedragen van haar tegoed. Om de schuldeisers te compenseren werden begin deze maand de boerderij, de twintig hectare landbouwgrond en het woonhuis van Janssen openbaar geveild. De opbrengst was ruim 1,6 miljoen euro.

Het OM eist vier jaar. De uitspraak volgt over twee weken.