Onenigheid binnen kabinet over opvolging Tjeenk Willink

Binnen het kabinet bestaat verschil van mening over de opvolging van vicepresident Tjeenk Willink van de Raad van State, het hoogste adviesorgaan van het kabinet.

Premier Mark Rutte wil, mede na overleg met koningin Beatrix, een open procedure waarin ook controversiële en inhoudelijk sterke kandidaten zoals oud-minister Ernst Hirsch Ballin een kans maken. Vice-premier Maxime Verhagen daarentegen is gekant tegen een benoeming van Hirsch Ballin, mede omdat deze hem heeft tegengewerkt bij de kabinetsformatie vorig jaar.

Dat zeggen bronnen rond het kabinet. Niemand wil publiekelijk reageren, of men verwijst naar het feit dat de opvolgingskwestie pas in oktober gaat spelen. Dan zou de advertentie verschenen moeten zijn waarin geïnteresseerden wordt opgeroepen te reageren op de vacature van het vicepresidentschap.

Premier Rutte zei begin juli dat de advertentie „direct na de zomer” zou worden gepubliceerd. Inmiddels heeft D66-Kamerlid Gerard Schouw aan minister Donner (CDA, Binnenlandse Zaken) gevraagd waar de advertentie blijft. Complicatie is dat Donner als minister medeverantwoordelijk is voor de voorbereidingen van de vacature, maar ook regelmatig wordt genoemd als mogelijke kandidaat voor de opvolging van Tjeenk Willink. Daardoor heeft volgens bronnen bij het ministerie van Veiligheid en Justitie dit laatste ministerie het voortouw genomen bij de voorbereidingen van de benoeming. Inlichtingen over de advertentie worden echter verstrekt door het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Diverse bronnen in de coalitie melden dat oud-premier en Minister van Staat Ruud Lubbers de benoeming van zijn politieke vriend Ernst Hirsch Ballin heeft bepleit bij koningin Beatrix. Lubbers zelf wil hier niet op in gaan. „Zullen we eerst de procedures maar eens hun werk laten doen?”, zegt Lubbers desgevraagd.

Koningin Beatrix speelt een rol bij de benoeming omdat zij voorzitter is van de Raad van State, overigens grotendeels een ceremoniële functie. Premier Rutte heeft de procedure voor de opvolging van Tjeenk Willink besproken met Beatrix.

Op de achtergrond telt ook de mening van kroonprins Willem-Alexander. Als troonopvolger zal hij nauw moeten samenwerken met de opvolger van Tjeenk Willink. De kroonprins mag sinds zijn achttiende aanschuiven bij de wekelijkse vergaderingen van de Raad van State. Volgens een woordvoerder van de Raad woont de kroonprins tegenwoordig gemiddeld één keer per zes weken een zitting van de afdeling advisering van de Raad bij.

Behalve Donner en Hirsch Ballin wordt oud-senaatsvoorzitter Yvonne Timmerman-Buck (CDA) genoemd als mogelijk kandidaat. Zij was van 2004 tot 2006 voorzitter van het Nationaal Comité Zilveren Regeringsjubileum, dat het 25-jarig ambtsjubileum van Beatrix voorbereidde. Zij werd hiervoor koninklijk onderscheiden. Timmerman-Buck is nu lid van de Raad van State.

Emeritus-hoogleraar en oud-PPR-leider Bas de Gaay Fortman uit vandaag in deze krant scherpe kritiek op een mogelijke voordracht van Donner als vicepresident. De Gaay Fortman, die met enige regelmaat schrijft over constitutionele kwesties, verwijt Donner onconstitutioneel gedrag bij de kabinetsformatie vorig jaar. Ook zou Donner te veel onderdeel van dit kabinet zijn om als vicepresident van de Raad van State boven de partijen te kunnen staan.

Gezocht: een nieuwe onderkoning: pagina 6