dvd en vod

Historiesurfen

filminnederland.nlEye Filminstituut Nederland ***

Waar het grote, ambitieuze digitaliseringsproject beeldenvoordetoekomst.nl zich voornamelijk op de professional richt – met bijdragen als ‘Met „Boer zoekt vrouw” de semantische kloof overbruggen. Op zoek naar een nieuw model van publieksparticipatie’ – richt de nieuwe website filminederland.nl zich op de geïnteresseerde leek. Die kan hier meer spelenderwijs kennismaken met historisch beeldmateriaal.

Zo is de site onder meer een klassiek filmpje te zien van de pioniers Albert en Willy Mullens, die bekend waren als de Alberts Frères, die in 1905 een voorval in scène zetten waarbij een Frans heertje werd overvallen door de opkomende vloed aan het strand van Zandvoort. Uit een toenmalige recensie in de Zandvoortsche Courant: „Wij raden u aan de film te gaan zien. U zult veel lachen.”

Is de belangstelling eenmaal gewekt, dan kan er gemakkelijk worden doorgeklikt op meer informatie over de broers, die door het land trokken met een reisbioscoop. En over het fenomeen reisbioscoop, waarbij films werden vertoond in tenten en een van de broers optrad als enthousiast ‘explicateur’ valt vervolgens ook weer het een en ander te lezen. Een volgende klik leidt dan naar de imitaties en verbasterde versies van het succesvolle De mésaventure van een Fransch heertje zonder pantalon aan het strand te Zandvoort, met werkstukken als Een interessant avontuur in de kazerne te Bergen op Zoom en Een Hollandsche Boer en een Amerikaan in den nachttrein Antwerpen-Ostende.

Vooralsnog behandelt de site uitsluitend het ontstaan en de opkomst van de film in Nederland. De bedoeling is om in de toekomst ook aandacht te gaan besteden aan de geschiedenis van de speelfilm, experimentele film, animatiefilm en films uit Nederlands-Indië.

Voor het historische kader is een tijdslijn die begint bij de Kinetoscope van Edison (1894) en de vertoning van de eerste Nederlandse film, Gestoorde hengelaar (1896), en eindigt in 1940. De filmgeschiedenis is verder opgedeeld in zestig thema’s.

Vooralsnog zijn op deze, soms nog haperende website ruim driehonderd films (deels) te bekijken.

Peter de Bruijn

Jongensboek

The Bang Bang ClubRegie: Steven Silver ***

The Bang Bang Club heette het groepje van vier fotografen dat tussen 1990 en 1994 dagelijks de townships van Zuid-Afrika introk om de bloedige burgeroorlog tussen de Zulu-beweging Inkatha en het ANC vast te leggen. Twee leden wonnen een Pulitzerprijs met foto’s die hun ook kritiek opleverden. Greg Marinovich, de held van deze biografische film die nu op dvd uitkomt, won in 1990 met een foto waarop ‘kameraden’ van het ANC een tegenstander levend verbrandden. Dat kwam Nelson Mandela slecht uit. Zijn vriend Kevin Carter kreeg in 1994 een Pulitzer voor de beroemde foto van een uitgehongerd Soedanees meisje en een wachtende gier. Toen Carter niet wilde vertellen hoe het met dat meisje was afgelopen, ontstond een fel debat over de rol van een journalist: engagement of afzijdigheid?

Niet dat het er bij deze foto echt toe deed: het meisje liep geen gevaar, Carter had de foto min of meer in scène gezet. Dat weten we van vrienden, want Kevin Carter pleegde in 1994 zelfmoord. Dat hing weer samen met de dood van een ander lid van de Bang Bang Club: Ken Oosterbroek, die stierf in een vuurgevecht waarbij Greg Marinovich zwaar gewond raakte. Alleen de vierde musketier van de Bang Bang Club, João Silva, liep geen kleerscheuren op voor deze film uitkwam. Maar vlak daarna stapte hij op een landmijn in Afghanistan en verloor beide onderbenen.

Fotografen en cameralieden zijn de fronttroepen van de journalistiek. Altijd in de eerste loopgraaf, en niet zelden behept met suïcidale branie. Een kwestie van groepsethiek: drank en drugs helpen bij het onderdrukken van angsten en trauma’s. Ook is er die psychologische omstandigheid dat zij de wereld door een luikje zien, als frames. Dat bevordert een gevoel van onkwetsbaarheid.

The Bang Bang Club stelt evenwel geen diepe vragen over de ziel van de fotograaf, journalistieke ethiek, Zuid-Afrika. Het is meer een kroniek over vier legendarische fotografen vol triomf, tragiek en jongensboekenheroïek – deze fotografen hebben zelfs groupies – die het anekdotische niet overstijgt. Maar wel hoogst enerverend en vermakelijk is.

Coen van Zwol