Doofstomme film, horende acteurs

De eerste Nederlandse speelfilm met twee dove hoofdpersonen is alleen al om die reden opmerkelijk. Regisseur Joost van Ginkel koos er echter voor om de hoofdrollen te laten spelen door horende acteurs, Gaite Jansen en Michael Muller. Te zware rollen voor amateurs, legde hij in de VPRO-gid uit. Een keur aan emoties, onderwaterscènes, naakt. Jansen en Muller leerden voor 170 Hz gebarentaal en werden tijdens de opnames begeleid door twee doven.

Dovenfilms komen in soorten en maten. Een ‘echte’ dovenfilm wordt door een niet-horende gemaakt en heeft geen geluid. Voor wie de gebarentaal niet machtig is, worden dialogen ondertiteld. Maar het kan ook minder radicaal. Zoals een film met doven (of slechthorenden) met geluidsband waarin horenden vaak in spraak herhalen wat de dove zojuist zei.

Van Ginkel lijkt doofheid vooral aan te grijpen om een experimentele film te maken waarin omgevingsgeluid meestal is vervangen door vervreemdende soundscapes en vervormd geluid. Door gesproken dialogen weg te laten en gebarentaal te ondertitelen komt 170 Hz dicht in de buurt van de ‘stomme’ film uit de beginjaren van de cinema. Het beeld moet het werk doen.

Hierin komt Van Ginkel een heel eind. De meeste locaties zijn bijzonder expressief, met name de habitat van hoofdpersoon Nick, een verlaten fabrieksterrein met grote graansilo’s, en de half gezonken boot waarop hij met zijn eveneens dove vriendinnetje Evy belandt. De fraaie scène waarin Nick en Evy elkaar in slowmotion bekogelen met rode verf, dient louter om visueel te imponeren – en het werkt. Jammer van het slappe scenario.

André Waardenburg

Kaartjes voor ‘170 Hz’ zijn nog te koop op zaterdag 24 september en donderdag 29 september.