De vrije val van een voortvluchtige voetbalmaffioos

Het Griekse voetbal is verrot door grootschalige corruptie. De onderwereld heeft veel invloed op een aantal clubs. Zoals bij AO Kavala, waar de pas gearresteerde Makis Psomiadis de scepter zwaaide.

Kavala. - Makis Psomiadis zou Psomiadis niet zijn, als hij na zijn arrestatie niet gelijk een dealtje sloot. De boomlange Griekse voetbalmaffioos wist met zijn bewakers te regelen dat zijn sigaren mee de cel in mochten. Big Mac wordt zelden zonder een dikke Cubaan tussen zijn lippen gezien. Terwijl hij afgelopen donderdag geboeid werd afgevoerd brulde hij tegen de camera’s op de trappen van de rechtbank in Athene dat hij een „politieke gevangene” is.

Zijn arrestatie in een woning niet ver van de Griekse hoofdstad, na een vluchtpoging van twee maanden voor vervolging, zal zijn voetbalclub uit Kavala niet meer baten. De club uit de noordelijke stad werd een paar dagen voor het begin van de prof- naar de amateurcompetitie verbannen. Psomiadis wordt onder meer verdacht van afpersing, omkoping en leiding geven aan een criminele organisatie. Hij is een spin in het web van het om zich heen grijpende Griekse voetbalschandaal.

De afgelopen weken hebben fans hun best gedaan de commissie-profsport van het ministerie ervan te overtuigen dat schoon schip is gemaakt. Maar daar wordt weinig waarde gehecht aan de lijsten met nieuwe bestuursleden die naar Athene werden gefaxt.

Terecht, vreest George Grammenos, advocaat in Kavala. Hij was in het verleden voorzitter van de amateurafdeling van AOK en is nog een blauwe maandag bestuursvoorzitter geweest. Hij past er voor op dit moment weer in het bestuur te stappen. „Ze proberen het te laten lijken alsof ‘De Familie’ is verdwenen”, zegt Grammenos minzaam bij een glas espresso met ijsklontjes. Hij legt de nadruk op het woord ‘lijken’. Hij wil zijn club heus helpen, zegt hij, maar ook hij gelooft nog niet dat bij AOK wezenlijk iets is veranderd.

Kavala is een bedaagde kustplaats met 80.000 inwoners. Het heeft een mooie haven met vissersboten en een aquaduct uit de Turkse tijd. Het stadion met 11.500 zitplaatsen, een ruim veertig jaar oude functionele betonnen bak zonder dak, eigendom van de gemeente, ligt op honderd meter van het strand. Een droomlocatie voor een middelgrote tweede- of derdedivisieclub.

Maar in 2006 werden de kinderen van Makis Psomiadis grootaandeelhouder en zijn zoon clubvoorzitter. Psomiadis, twee meter lang met donkere mat en snor, had hogere ambities. Hij had in Griekenland al twee clubs versleten en keerde met de aankoop van Kavala terug naar zijn geboortegrond. Zijn reputatie kwam hem vooruit. Het contrast met het slaperige stadje kan niet groter. Mensen gaan zachter praten als ze het over hem hebben.

Van Psomiadis’ lange cv is niet alles met zekerheid te controleren. Hij zou zijn loopbaan zijn begonnen als martelaar voor het kolonelsregime in Griekenland tussen 1967 en 1974, illegaal in goud hebben gehandeld en nu nachtclubeigenaren in het hele land afpersen door hen te dwingen voor zijn bescherming te betalen. Het gezin – veel staat op naam van zijn kinderen – heeft zelf ook nachtclubs in Athene en minimaal twee cafés in Kavala. Hij was voorzitter van AEK Athene (tussen 2001 en 2004) en van de kleinere club Akratitos. Gevraagd naar zijn rol in diverse sportaffaires noemt hij zich meestal een „eminent supporter”. Wel een die onder meer betrokken zou zijn bij de fysieke bedreiging van spelers en het kidnappen van een goede vriend van een basketballer die het had gewaagd te klagen over zijn opstelling.

Fans in Kavala reageerden met gemengde gevoelens op de komst van de familie Psomiadis, vertelt Paul Iliadis, eigenaar van een bar in het stadspark en destijds voorzitter van de fanclub SFAOK. Het was duidelijk dat de club een impuls nodig had. Door jarenlang mismanagement was AOK er beroerd aan toe. De club speelde in de derde divisie. Aan de balkons in de stad hingen meer vlaggen van de grootstedelijke clubs Panathinaikos, PAOK en Olympiakos dan van AOK. „Mensen hier wilden geloven dat Psomiadis een club in zijn thuisstad beter zou behandelen dan andere clubs die hij bestuurde.”

Vanaf dag 1 was duidelijk wie de nieuwe baas was. Psomiadis zat, omringd door bodyguards, bij elke wedstrijd prominent vooraan. AOK promoveerde door de aankoop van spelers binnen vier jaar naar de hoogste afdeling. „Je moet de man één ding nageven, hij heeft verstand van voetbal”, zegt Vasso Morali, correspondent van de publieke omroep in Kavala en commentator sinds 1983.

Dat Psomiadis het Griekse voetbal tot in zijn vingers beheerste, blijkt ook uit de verslagen van getapte telefoongesprekken, die de afgelopen maanden vanuit het Openbaar Ministerie naar de Griekse pers zijn gelekt. Volgens een telling van de Europese voetbalbond UEFA zijn alleen in 2009 en 2010 al veertig wedstrijden verdacht, de meeste daarvan uit de tweede divisie. De regering en het OM proberen het criminele web – na eindeloos uitstel – nu op te rollen.

In juni vaardigde het OM arrestatiebevelen uit voor vijftien Griekse spelers, trainers, eigenaren en voorzitters van clubs – onder wie Psomiadis – voor onder meer leidinggeven aan een criminele organisatie, illegaal wapenbezit en het afpersen van scheidsrechters. Psomiadis wordt, in een aparte aanklacht, ook verdacht van illegaal gokken en het leveren van dopingproducten aan onder meer ex-basketballer Yiannis Bourousis van Olympiakos.

Hij noemt zich een „politieke gevangene” doordat de timing van de schandalen de regering goed uitkomt. De Griekse ministersploeg onder leiding van premier George Papandreou heeft tijdens de ernstigste economische crisis in decennia ernstig behoefte aan te tonen dat corruptie en grote criminelen hard worden aangepakt. De financiering via shirtsponsor OPAP, notabene het nationale gokkantoor, is tot nader order bevroren en verdachte clubs mogen geen gebruik meer maken van stadions die publiek bezit zijn.

Twee clubs, AOK en Olympiakos Volos, zijn naar het amateurvoetbal verbannen, maar het is tegelijk overduidelijk dat de hele Griekse liga rot is. Ook bijvoorbeeld de eigenaar van 38-voudig landskampioen Olympiacos Piraeus, scheepsmagnaat Evangelos Marinakis, staat op de 85 man lange lijst met verdachten van omkoping. In het grote geheel was AOK slechts het speeltje waarin Psomiadis een deel van zijn winsten investeerde.

Supporters vinden de harde aanpak van Kavala en Volos dan ook een politieke show, door een minister van Cultuur en Sport Pavlos Geroulanos die niets van voetbal weet en er bijvoorbeeld geen enkel begrip voor heeft dat je clubs niet midden in het transferseizoen moet pakken.

Tussen de familie en de fans boterde het ondanks de sportsuccessen al snel niet zo, verhaalt commentator Morali. Psomiadis klaagde over de lage bezoekersaantallen in het stadion. Van de 11500 zitplaatsen zijn er meestal hooguit drieduizend bezet. Om op wedstrijden te verdienen maakte hij kaarten voor wedstrijden voor thuisfans drie keer zo duur als voor bezoekers. Op een wedstrijd tegen PAOK kwamen daardoor 8.000 beruchte PAOK-fans en zo’n 2.000 van de als tam bekend staande Kavalafans af. Na afloop had het stadion 6.000 zitjes minder en was het stadscentrum kort en klein geslagen door de bezoekers. In de opgave aan de belastingdienst waren maar een paar honderd kaarten verkocht.

Het probleem is dat clubs de speeltjes van eigenaren zijn geworden, zegt commentator Morali. Geen invloed van fans, geen spelers uit eigen regio. Clubs zonder Grieken. „Niemand doet hier iets met jong talent. Dat gaat naar Italië of Spanje. Het is diep treurig.” In het verleden leverde Kavala grote spelers af. Van het elftal dat in 2004 Europees kampioen kwam aanvoerder Theodor Zagorakis uit Kavala, net als Zisis Vryzas.

En nu? Paul Iliadis, ex-voorzitter van de fanclub, klopt op de lege zitting van het cafébankje naast hem. We wachten af, zegt hij namens de supporters. Een echte fan houdt van zijn club, ongeacht de eigenaar, ongeacht de divisie waarin wordt gevoetbald, doceert hij. En een echte club investeert de opbrengst van tickets en marketing in de ploeg en het stadion. Dat gebeurt niet in Griekenland, constateert hij met spijt in zijn stem. Als de club het hoofd boven water moet zien te houden met dure kaartjes en de bijbehorende mentaliteit, hoeft het voor hem niet meer.