De boodschappenlijst van de koningin

„Ik wilde er juist geen Gamma-bestellijst van maken.”

Premier Mark Rutte verdedigt ‘zijn’ Troonrede.

Ook dit jaar had het kabinet de koningin opgezadeld met een boodschappenlijstje. Alle ministeries kwamen in de Troonrede netjes voorbij. „Dat is écht niet waar!” In de beslotenheid van zijn werkkamer op het Binnenhof, het Torentje, verbaast de premier zich over deze constatering. „Hebben jullie iets gehoord over infrastructuur en milieu, het ministerie van Schultz van Haegen? Of iets over de woningmarkt? Ik wilde juist geen departementale Troonrede, zo’n Gamma-bestellijst. Ik wilde een rede die de visie van de regering geeft.”

Gistermiddag. De premier zit in een kringetje met enkele dagbladverslaggevers. Tegen de hoge houten lambrisering hangt een pluchen pandabeer. Rutte krijgt verwijten van verschillende kanten. De regering treft vooral de kwetsbaren in de samenleving (het AD). Nee, de regering pakt juist de middeninkomens (De Telegraaf). Rutte verdedigt zich, maar roept ook: „Jullie kunnen natuurlijk niet allebei gelijk hebben.”

En dan die visie. Die is ten eerste alleen van deze regering. Gedoogpartner Geert Wilders heeft er niet aan meegewerkt, heeft zelfs geen concepten van de rede gezien. En dus konden CDA en VVD hun lof zingen van een kleinere overheid, iets waar de PVV niet snel voor te porren is. „En natuurlijk zijn er ook dingen die ook een kleinere overheid moet doen, zoals onderwijs, gezondheidszorg, sociale zekerheid en veiligheid. De Troonrede loopt die vervolgens netjes langs. Zo is het verhaal opgebouwd.”

Oké, het was dit keer geen compleet boodschappenlijstje. Maar was er niet wat weinig Europa misschien? Ook dat kwam op een aantal plekken terug, zegt Rutte. Het belang van export voor Nederland, van de euro.

Maar Griekenland dan?

Het is niet verstandig om daarover te speculeren, aldus de premier. De Nederlandse regering moet even niets zeggen, want ‘de trojka’ van Europese Centrale Bank, de Europese commissie en het IMF zijn daar mee bezig. „Als ik nu te ver meega met vragen als ‘stel nu eens dat’, dan staat er morgen op Reuters: Rutte voorspelt dat Griekenland omvalt. En dat voorspel ik helemaal niet.”

Maar de vraag is wel, met de huidige eurocrisis, of de begroting die het kabinet presenteert, niet nu al is achterhaald. Nee, zegt Rutte. En hij maakt de vergelijking met een bokser. „Die moet soepel op de voeten staan zodat hij klappen kan uitdelen als hij de kans krijgt, maar ook klappen incasseren als dat niet te vermijden blijkt. Wat dit kabinet probeert te doen is die bokser fit krijgen.”

De Raad van State, het belangrijkste adviesorgaan van de regering, is niet onder de indruk. Ze meent dat de regering onvoldoende blijk geeft van „de ernst van de situatie”.

Maar daar is de premier weer niet van onder de indruk. Rutte: „Ik zou je willen uitdagen om te kijken naar de adviezen van de Raad van State uit de laatste veertig jaar.” Hoezo? Wel, die zijn allemaal ongeveer even hard. Bovendien is Rutte het gewoon niet met de raad eens. Deze regering, zegt hij, grijpt de kans aan om de structuur van de Nederlandse economie te veranderen. „Dus ik vind dat we meer doen dan alleen bezuinigen.”

Dat bestrijden zij, zegt de aanwezige Volkskrant-journalist.

„Dat mag. Maar ik ben het er niet mee eens.”

Maar de Raad van State is niet zomaar iemand; het is toch iets anders dan als de SP iets zegt?

„Dat betekent niet dat ze altijd gelijk hebben. Ze zijn altijd heel kritisch. En dat is ook heel goed. Ik heb niets aan applausmachines. Ze werken als een verslavende drug die snel uitgewerkt is. Dus dat kritische advies van de Raad van State hebben we gebruikt om onze plannen opnieuw op de hand te wegen en de tong te proeven, en wij menen oprecht dat wij bezig zijn om zowel de staatsfinanciën op orde te brengen, als ook de groeimogelijkheden van de Nederlandse economie aan te wakkeren.”