Daadkrachtig bezuinigen? Dat is nogal elementair, mijn beste Watson

Inflatie heeft een heel nieuwe betekenis gekregen sinds de kredietcrisis: grote getallen maken steeds minder indruk. Waar eerst de miljarden het publiek om de oren vlogen, werden het al snel tientallen miljarden, en daarna honderden miljarden. Wat is het antwoord op de gewenning van het publiek aan een groot getal? Een nog groter getal.

De Amerikaanse president Obama zoekt het al in de duizenden miljarden. Hij maakte maandag bekend 3.200 miljard dollar te gaan bezuinigen en heffen om het begrotingstekort terug te dringen. 3.200 miljard dollar!

Maar wacht eens even: het begrotingstekort bedroeg vorig jaar 10,3 procent van het bruto binnenlands product. Dat bbp was 14.658 miljard dollar groot. Het tekort was dus zo’n 1.500 miljard dollar groot. Gek, bezuinigt Obama dan dubbel zoveel als zijn tekort groot is?

Er is geen Sherlock Holmes voor nodig om de oude truc te ontdekken: de ombuigingen zijn opgeteld voor een periode van maar liefst tien jaar.

Nu is het al best moedig om, gezien het feit dat er volgend jaar al verkiezingen zijn, negen jaar over je graf heen te bezuinigen. Maar om dat zeer fictieve bedrag dan ook nog anno nu contant te maken en als mega-som te presenteren gaat wel erg ver.

Politici, maar ook andere bestuurders weten hoe het werkt. Uitgaven presenteren als een ‘investering’ bijvoorbeeld, en de jaren waarin de uitgaven worden gedaan vervolgens optellen om zo een enorm getal te krijgen, dat de werkelijkheid helemaal niet meer weerspiegelt. Maar wel erg daadkrachtig staat.

Zo bekeken kan een scholier van 17, die toch maar besluit te stoppen met roken, stellen dat hij 120.000 euro bezuinigt, namelijk de kosten van een pakje per dag voor de rest van zijn leven. Of kan een dertiger die een huis van drie ton koopt een levenslang opgetelde belastingaftrek van 2,5 ton tegemoet zien. En dus beweren dat hij in wezen bijna gratis woont.

De 3.200 miljard van Obama bestaan alleen in die dimensie. Besef daarbij dat de terugtrekking uit Irak en Afghanistan (1.100 miljard) er deel van uitmaakt. Besef ook dat het laten aflopen van de tijdelijke belastingverlaging van Obama’s voorganger Bush ook al is meegeteld (866 miljard). Dan blijft er niet zo gek veel aan daadkracht over.

Afgezien van een belastingverhoging voor grootverdieners gaat het over ‘besparingen’ op overheidsprogramma’s. Dat is een boterzachte categorie, die in Europa zijn meest recente bekendheid verwierf als onderdeel van het bezuinigingsprogramma van de Italiaanse premier Berlusconi. Die wist er net lang genoeg indruk mee te maken om de Europese Centrale Bank te verleiden Italiaanse staatsschuld op te kopen.

Italiaanse toestanden in Washington? Gisteren werd de Italiaanse kredietwaardigheid verlaagd, vorige maand die van Amerika.

Het Internationaal Monetair Fonds maakte gisteren prognoses bekend van de ontwikkeling van de staatsschuld tot aan 2016. Daaruit blijkt dat de Amerikaanse schuldquote, de staatsschuld als percentage van het bruto binnenlands product, oploopt tot 115,4 procent van het bbp. Dat is tegen die tijd hoger dan de schuldquote van Italië, die dan op 114,1 procent staat.

Maar waarom is de rente die Italië op zijn staatsleningen moet betalen dan tegen de 6 procent, en die van Amerika nog geen 2 procent?

Elementair, stelt het IMF. Een hond die niet blaft, kan ook een aanwijzing zijn dat er iets grondig mis is.

Maarten Schinkel