Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Economie

Morgan Stanley geeft het verkeerde voorbeeld

De raad van bestuur van zakenbank Morgan Stanley heeft een merkwaardig gevoel voor ironie. Op de derde verjaardag van het faillissement van Lehman Brothers is een van de slechtere tradities van Wall Street opnieuw ingevoerd: het combineren van de rol van president-commissaris en bestuursvoorzitter. James Gorman zal de taken van John Mack overnemen als die aan het eind van dit jaar aftreedt als president-commissaris. Dat is teleurstellend.

Gorman boekt weliswaar voortgang bij het saneren van de bank, maar het is nog helemaal niet duidelijk of hij zijn twee doelstellingen zal bereiken vóór de door hemzelf opgeleegde deadline volgend jaar. Hij moet de afdeling voor de obligatiehandel van Morgan Stanley veilig uitbouwen en de prestaties verder verbeteren bij de divisie voor de beursmakelaardij.

De aandeelhouders blijven sceptisch. Vóór de bekendmaking van afgelopen donderdag was de beurskoers van Morgan Stanley met de helft gedaald ten opzichte van het eerder dit jaar bereikte record. Het aandeel wordt nu verhandeld op ongeveer de helft van de boekwaarde.

Het splitsen van de rollen van president-commissaris en bestuursvoorzitter is niet louter een kwestie van routinematig ondernemingsbestuur. De bestuursvoorzitter moet zich richten op de dagelijkse leiding van zijn bedrijf. Zoals uit de prestaties van Morgan Stanley blijkt, heeft Gorman zijn handen al meer dan vol. Een aparte president-commissaris onderhoudt de betrekkingen met de aandeelhouders, toezichthouders en beleidsmakers.

Als een baas beide rollen vervult, heeft hij natuurlijk meer macht. Dat kan Gorman helpen bij het tot de orde roepen van zijn ruziënde ondergeschikten. Dit zou kunnen verklaren waarom de beurskoers na de bekendwording van het nieuws met 7 procent is opgeveerd, samen met het formele einde van Mack’s bewind. Als president-commissaris had hij er immers voor gezorgd dat de firma meer risico nam, wat heeft geleid tot een verlies van bijna 10 miljard dollar tijdens de crisis. Maar het vermengen van de twee rollen leidt tot belangenconflicten, die een onafhankelijke commissaris – Robert Kidder, in het geval van Morgan Stanley – slechts gedeeltelijk kan compenseren.

Bovendien krijgt Wall Street op deze manier een verkeerde boodschap. De financiële crisis heeft de aandacht gevestigd op de gevaren van het concentreren van te veel macht in de handen van één topman. Citigroup en Morgan Stanley hielden de positie van president-commissaris uit handen van hun nieuwe bestuursvoorzitters. Wachovia en Washington Mutual ontnamen deze bevoegdheden aan hun zittende topmannen, terwijl Bank of America datzelfde deed op verzoek van de aandeelhouders.

Het besluit van Morgan Stanley maakt de weg vrij om de lessen van de crisis ook in bredere kring te negeren. Bovendien versterkt het besluit de status quo bij Goldman Sachs. Dat is een slechte manier om de gevolgen van dwaasheden uit het verleden te herdenken.

Antony Currie

Vertaling Menno Grootveld