Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Zorg

In een machosport is hoofdbescherming nog altijd taboe

De hoofdblessure van PSV-doelman Przemyslaw Tyton is voor Hans van Breukelen reden na te denken over hoofdbescherming. „Je bent dat misschien aan je vrouw en kinderen verplicht.”

Hans van Breukelen weet hoe het werkt in de „opportunistische voetbalwereld”. Na de botsing tussen PSV-doelman Przemyslaw Tyton en Timothy Derijck en de trap tegen hoofd van Maarten Stekelenburg door de Braziliaan Lucio bij Inter-Roma, zal de discussie over het dragen van een helm ongetwijfeld ontbranden. Om daarna te smoren.

„Voetbal is een machosport. Blijkbaar moet eerst een doelman overlijden voordat er echt tot actie wordt overgegaan”, aldus de oud- doelman van PSV en Oranje, die gisteren in Eindhoven de topper tegen Ajax bijwoonde. „Als ik nu zelf als doelman voor de keus zou staan zou ik het dragen van een helm serieus overwegen. Misschien ben je dat alleen al aan je vrouw en kinderen verplicht.”

De gedachten van Van Breukelen gingen terug naar maart 1986 toen hij als doelman van PSV een trap tegen zijn hoofd kreeg van Excelsior-speler Ton Pattinama. „Ik heb die wedstrijd nog uitgespeeld, maar daar weet ik niets meer van”, vertelt de huidige commissaris van PSV. „Toen ik na afloop riep dat we het veld in moesten voor de tweede helft, merkten mijn medespelers pas dat het niet helemaal goed zat met de Breuk. Ik had een lichte hersenschudding, maar stond een week later wel weer in het doel.”

De afgelopen decennia liepen vele keepers na botsingen hersenschade op. Bekend voorbeeld is de Tsjechische doelman Petr Cech van het Engelse Chelsea. Hij liep in 2006 een schedelbasisfractuur op en speelt sindsdien met een ‘rugbyhelm’.

In het verleden was het niet ongebruikelijk dat een doelman na een blessurebehandeling verder mocht. Zo bleef doelman Patrick Lodewijks tijdens Ajax-PSV in november 1998, na een botsing met Dani, met beschadigingen aan de oogkas en een hersenschudding in het doel staan. De toenmalige PSV-coach Bobby Robson had al driemaal gewisseld en kreeg van zijn clubarts te horen dat de doelman het einde wel zou halen.

De wereldvoetbalbond FIFA heeft in 2000 de richtlijnen aangescherpt. Een voetballer die na een botsing hoofdpijn heeft of duizelig is, moet het veld verlaten. Pas als hij zeven dagen symptoomvrij is, mogen de trainingen worden hervat. Volgens neuropsycholoog Erik Matser houdt tussen de 20 en 30 procent van de mensen met een lichte hersenschudding klachten en problemen bij de hervatting van het werk of de sport.

Edwin Goedhart, hoofd van de medische staf van Ajax, schoot gisteren zijn PSV-collega Rolf Timmermans te hulp. Goedhart kreeg een flashback uit april 2009. Destijds maakte het huidige hoofd van de medische staf van Ajax als clubarts van AZ mee hoe keeper Didulica na een duel met Suarez werd afgevoerd. Goedhart zorgde er gisteren oor dat de nek van Tyton op het veld werd gestabiliseerd in verband met het risico op gebroken nekwervels. „Helaas heb ik het vaker meegemaakt en kon ik wat tips geven. Maar mijn rol was heel bescheiden”, zei Goedhart na afloop. „Je probeert de andere spelers zoveel mogelijk weg te houden. Ik heb ze gezegd een balletje over te tikken. Dat zorgt voor afleiding.”

De blessurebehandeling van Tyton nam in totaal een kwartier in beslag. Terwijl artsen zich over het lichaam van de Pool bogen keken Erik Pieters en Derijck van dichtbij toe. „Toen ik hem raakte wist ik direct dat het ernstig was”, zei Derijck. „Ik wilde Sigthorsson afschermen en maakte een tackle op de bal. Op hetzelfde moment dook Tyton naar de bal en klapte met zijn hoofd tegen mijn knie. Ik lag eerst met mijn rug naar hem toe. Toen ik me na een paar minuten omdraaide lag hij er nog. Hij bewoog niet”, zei Derijck.

Waar de PSV’ers zich nog zorgen maakten over de gezondheid van hun geblesseerde ploeggenoot, trokken de Ajacieden zich terug. „Ik zag dat Tyton roerloos bleef liggen. Ik heb me omgedraaid en ben weggelopen”, zei Ajax-middenvelder Theo Janssen. Ajax-doelman Kenneth Vermeer leefde van een grote afstand mee met zijn PSV-collega. „Je weet dat dit je als keeper kan overkomen. Eerst was er al de botsing van Stekelenburg en nu dit met Tyton. Pure pech. Maar als je eenmaal in het veld staat mag je niet bang zijn.”

Khalid Sinouh maakte zich langs de lijn op om Tyton in het doel van PSV te vervangen. De 36-jarige reservekeeper werd bevangen door uiteenlopende emoties. Zijn gedachten gingen terug naar oktober 2006. Sinouh moest destijds Didulica in het doel van AZ vervangen nadat die een bal van PSV’er Jason Culina in zijn gezicht had gekregen. De doelman kon bijna twee jaar niet voetballen en liep in 2009 een nieuwe hoofdblessure op. „Didulica heeft zwaar in de ellende gezeten”, zei Sinouh.

Sinouh probeerde vlak voor zijn debuut nog contact te maken met Tyton, maar die werd met gesloten ogen afgevoerd. Sinouh zag tot zijn schrik dat veel van zijn ploeggenoten moeite hadden om de draad weer op te pakken. „De ploeg was van slag”, stelde Sinouh na afloop. „Het zag er allemaal wat onsamenhangend uit. Ik heb heel hard staan schreeuwen. De organisatie moet goed zijn.”

Sinouh kon niet voorkomen dat Ajax via Sigthorsson nog voor rust op gelijke hoogte kwam. Aan de treffer ging uitgerekend een fout van Derijck vooraf. De verdediger gaf toe hij was aangedaan door het voorval. „Je wilt het allemaal vergeten, maar dat is moeilijk”, zei hij.

Terwijl Tyton in een ziekenhuis werd onderzocht, probeerde zijn trainer in de rust orde op zaken te stellen. De naam Tyton viel niet. „Het is beter niet terug te kijken”, meent Sinouh. „We waren bezig met een topduel en de knop moest om.”

PSV herpakte zich, kwam uit een rake strafschop van Georginio Wijnaldum op 2-1, maar moest in de 79ste minuut de gelijkmaker van Dmitri Bulykin incasseren. Tien minuten later haalde Derijck met zijn ploeggenoten opgelucht adem toen bleek dat Tyton ‘slechts’ een zware hersenschudding had. De doelman is vanmorgen „na een goede nacht even uit bed geweest”, meldde PSV.

Het is volgens Van Breukelen aan Tyton zelf of hij met hoofdbescherming zal spelen. „Zaak is wel dat hij volledig vrij wordt in zijn hoofd. Anders kun je beter een ander vak zoeken”, aldus de oud-doelman.