Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Economie

'Immigratie is geen probleem'

Wie: Arjen van Witteloostuijn, hoogleraar economie

Vindt: ‘Veiligheid en immigratie verdienen absoluut geen prioriteit.’

Hoogleraar Arjen van Witteloostuijn – drie leerstoelen, in Antwerpen, Tilburg en Utrecht – is duidelijk geïrriteerd als hem gevraagd wordt wat het kabinet nalaat. Waarom? Iedereen weet welke onderdelen van de samenleving hervormd zouden moeten worden. Maar het kabinet doet dat niet. „Eigenlijk te bizar voor woorden.”

Zaten er voor u nog verrassingen in de Miljoenennota?

„Nee, niet veel. Het is wel opvallend hoeveel oude trucs dit kabinet gebruikt om aan geld te komen. Gezien de harde toon bij het aantreden van het kabinet had ik meer bezuinigingen verwacht en minder uitstelgedrag. Verder zou je denken dat de lasten minder worden verhoogd, om zo uit de financiële problemen te komen.”

Houdt het kabinet in zijn begroting genoeg rekening met de onrust op de financiële markten?

„De crisis in Europa is een gevolg van schuldaccumulatie. Dit soort crises pleegt tien jaar of langer te duren. We staan nu aan de vooravond van een tweede klap. Een kabinet moet in zo’n situatie jááááren vooruitkijken. Dat betekent met mate bezuinigen en de samenleving klaarstomen voor de toekomst, voor de machtsverschuiving in de wereld en voor de vergrijzing.”

En wat moet je dan doen?

„Dan kom je uit bij hervormingen op arbeidsmarkt, woningmarkt, zorg, et cetera. Klassiekers ondertussen. Maar ze zijn allemaal wel nodig. Ik kan me niet anders herinneren dan dat we het als economen hebben over de noodzaak van hervormingen op de arbeidsmarkt en de woningmarkt, en over meer investeringen in het onderwijs. Maar het gebeurt gewoon niet! Discussie over het ontslagrecht was in het vorige kabinet taboe door de PvdA en nu weer door de PVV. Maar de stilstand begint zo ondertussen wel heel lang te duren. In de OESO-lijstjes van onderwijs zie je ons gestaag dalen.”

De arbeidsmarkt is toch wel een stuk flexibeler geworden? Zie de lage werkloosheid.

„Op de arbeidsmarkt is natuurlijk wel iets gebeurd de afgelopen jaren, maar het blijft veel te weinig.”

U noemde het kabinet eerder ‘kneuterig kleinzielig’ en ‘conservatief-reactionair’. Is er al reden dat standpunt bij te stellen?

„Geenszins. Probleem met dit kabinet is dat het een in zichzelf gekeerd xenofoob beleid voert. Het buitenland is een probleem. Het wordt met angst tegemoetgetreden en het wordt als gevaar beschouwd. Maar de Nederlandse economie is driemaal niks zonder het buitenland. De economie van Nederland draait dankzij het buitenland, niet ondanks.

„Veiligheid en immigratie zijn onderwerpen die absoluut geen prioriteit verdienen. Want er is absoluut geen probleem mee. Het blijft merkwaardig dat dit kabinet daar zoveel aandacht aan besteedt. Daardoor heb je geen tijd over om de werkelijke problemen aan te pakken.”

Nederland heeft een bovengemiddeld grote financiële sector. Betekent dat extra risico in de schuldencrisis?

„Hervormingen in het financieel systeem hadden veel eerder moeten gebeuren. Banken zijn te groot en te ongereguleerd. De omvang van de branche is niet zozeer het risico. Juist die omvang van banken is een krankzinnig probleem. Je kan beter tien kleinere banken hebben dan drie grote.”

Jeroen Wester