Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Politiek

En Geert Wilders? Hij blijft het kabinet gedogen, maar wordt wel kritischer

Geert Wilders noemt de Miljoenennota „te eurofiel”. Staat het verstandshuwelijk met het kabinet daarmee onder druk?

Om PVV-leider Geert Wilders’ eigen woorden te gebruiken: er zitten „hemellichamen” tussen hem en het kabinet. Als het gaat om Europa, en nu in het bijzonder de steun aan Griekenland, „komen wij van Pluto en zij van Mars”. Wilders zei vrijdag na het verschijnen van een volgens hem „te eurofiele” Miljoenennota dat zijn partij met de coalitiepartijen VVD en CDA niet meer dan „een verstandshuwelijk” heeft.

Is er sprake van een verwijdering tussen Geert Wilders en het minderheidskabinet dat hij gedoogt? In het weekend was het weer raak: Geert Wilders haalde uit naar minister Jan Kees de Jager (Financiën, CDA) omdat die geen noodscenario’s over een eventueel Grieks faillissement openbaar wilde maken. De PVV beloofde de problemen van Griekenland prominent op de agenda te zetten van de Algemene Beschouwingen, die woensdag beginnen. Onmiddellijk alle hulp staken, zal opnieuw het verzoek van Geert Wilders zijn. Over geen onderwerp zijn kabinet en gedoogpartner het zo oneens. VVD en CDA willen ten koste van alles een breuk in de eurozone vermijden. De PVV wil niet langer „doormodderen”.

„Over een boerkaverbod kan de regering het snel met de PVV eens worden”, zegt Tweede Kamerlid Ronald Plasterk (PvdA). „Maar met het oplossen van de wereldproblemen lukt dat niet. Ook wat ons betreft, gaat Griekenland een belangrijke rol spelen tijdens de Algemene Beschouwingen.” Dus zal ook de oppositie het thema-Griekenland bij het belangrijkste politieke debat van het jaar aan de orde stellen – vooral om regering en gedoogpartner verder uit elkaar te spelen. Maar premier Rutte maakt zich nog steeds niet druk om de harde taal van Wilders. Vrijdag zei hij: „Voor de heer Wilders gaat de buitenlandse politiek niet verder dan Vlaanderen en Israël, dus over Europa kom je met hem niet veel verder dan Antwerpen.”

Alles gaat zoals een jaar geleden is afgesproken, wil Rutte maar zeggen. Net als over de islam hebben de PVV en de twee regeringspartijen andere standpunten over het buitenlands beleid. Maar Wilders zelf lijkt daarover inmiddels iets minder onverschillig te zijn dan bij de start van het kabinet. „We wisten dat we het niets eens zijn over Europa. We wisten natuurlijk niet wat voor dimensie het zou krijgen.”

De problemen met de euro zijn inderdaad groot geworden. Financiën gaf vrijdagnacht algemene scenario’s vrij – dus zonder een mogelijk faillissement van Griekenland uit te werken. Daaruit werd duidelijk op welke manier Nederland wordt getroffen als de Europese schuldencrisis zich verdiept. De economie zou krimpen met 5 procent, terwijl de staatsschuld (nu circa 65 procent van het bruto binnenlands product) boven de 80 procent zou komen. „Dit soort cijfers geven aan dat het uit de euro zetten van Griekenland veel meer kost dan het land steunen”, zegt PvdA’er Plasterk.

Het zal Wilders niet overtuigen. En dus heeft het kabinet pro-Europese partijen als PvdA, GroenLinks en D66 nodig.

Maar zolang de politieke spanning zich niet voordoet op de onderwerpen uit het gedoogakkoord (immigratie, zorg en veiligheid), weet Mark Rutte zich nog van de steun van Wilders verzekerd. Opmerkelijk waren dan ook de immigratiecijfers die het kabinet vrijdag vrijgaf. Minister Leers (Immigratie en Asiel, CDA) verwacht tot 2015 geen teruggang in het aantal immigranten en asielzoekers. In 2015 zullen evenveel verblijfsvergunningen worden afgegeven als in 2012. Opvallend, want de PVV eist dat de instroom van niet-westerse allochtonen met ongeveer de helft afneemt. En zegt dat daarover afspraken zijn gemaakt met het kabinet. Oppositiepartijen zagen dit weekend, hoopvol, al problemen opdoemen voor de gedoogcoalitie. Wilders reageerde koeltjes: „Het ijkpunt is voor ons pas aan het einde van de rit.” En het einde van de rit ligt voor hem nog steeds in 2015.