Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Politiek

Emoties van minister Venizelos lopen op

Een emotionele verklaring van de Griekse minister van Financiën volgde op een besluitenloze vergadering in Polen. Het gevolg? Beleggers zochten opnieuw de uitgang.

De e-mails van de Griekse minister van Financiën Evangelos Venizelos zijn in Brussel een begrip. Als hij ’s avonds laat per e-mail emotionele verklaringen van vier kantjes rondstuurt, weet je al wat er de volgende ochtend op de financiële markten gebeurt: kaalslag.

Dat de euro en aandelen van Europese banken vanmorgen flinke klappen kregen, werd gisteravond al duidelijk. Even voor elf uur mailde minister Venizelos, zoals hij tegenwoordig twee, drie keer per week doet, een opgewonden tekst rond. Daarin staan niet te vertalen zinnen als: „We should not be the scapegoat or the easy excuse that will be used by European and international institutions in order to hide their own lack of competence to manage the crisis and give a definitive and complete answer to the attacks against euro, the world’s strongest currency.’’

Wie het proza uitleest, begrijpt dat de minister vooral wil zeggen dat de Griekse regering alles in het werk stelt om het land te hervormen en gezond te maken, dat Griekenland nauw samenwerkt met de trojka, enzovoort. Op zich is dat goed nieuws. Euroministers van Financiën eisten vrijdag en zaterdag tijdens een vergadering in Polen dat Griekenland extra puntjes op de i zet om begin oktober de achtste tranche van leningen te krijgen van eurolanden en Internationale Monetaire Fonds (IMF). De Griekse premier George Papandreou zegde gisteren een reis naar Amerika af om vijftien wijzigingen door zijn kabinet te loodsen. Vanmiddag bespreekt Venizelos dit telefonisch met inspecteurs van de trojka – IMF, Europese Commissie en Europese Centrale Bank.

Extra onderhandelingen zijn er bij het uitkeren van elke tranche. Dat komt deels door binnenlandse Griekse problemen, en deels doordat de situatie in de hele eurozone vanwege politieke besluiteloosheid continu verslechtert. Maar deze onderhandelingen gaan met steeds meer hysterie gepaard. Dat geeft aan hoe ernstig het is gesteld met de eurocrisis. Venizelos reageert de spanning af in zijn e-mails over heroïsche Grieken en complotten van perverse speculanten. Maar beleggers zijn bevangen door exact hetzelfde sentiment. Zíj reageren het af door te ‘shorten’, ze speculeren op het faillissement van Griekenland en de overlevingskansen van de euro. Daarom kregen de euro en aandelen van Europese banken vanmorgen weer een genadeloze oplawaai.

De turbulentie op de markten vanmorgen was ook een reactie op een andere gebeurtenis die in andere tijden misschien een ‘minor event’ was geweest: de implosie van de Duitse liberale regeringspartij FDP bij regionale verkiezingen. Dit verzwakt bondskanselier Angela Merkel: haar christen-democratische CDU heeft de liberalen nodig om een meerderheid te vormen. De FDP is tegen verdere leningen aan Griekenland en steekt Merkel daarom steeds meer spaken in het wiel. Velen verwachten dat de FDP haar oppositie tegen de europolitiek van Merkel nu verder opvoert. Daarmee wordt het lot van de hele eurozone deze week grotendeels bepaald door vijftien extra bezuinigingsmaatregeltjes in Griekenland, een land dat slechts 2 procent beslaat van de economie van de eurozone, en de koers van een Duits partijtje dat nagenoeg van de kaart is gevaagd.

Euroministers van Financiën herhaalden vrijdag en zaterdag in Polen dat de euro stabiel is. Maar de realiteit toont dat het anders is. De kloof tussen de markten en de politiek is groter dan ooit. Het resultaat, zei vanmorgen een analist bij KBC-bank, is „een nachtmerrie. We gaan van de ene crisis naar de andere.”

Dit probeerden ministers van EU-landen zónder euro hun collega’s van de eurozone vrijdag en zaterdag in Polen ook duidelijk te maken. Hun economieën en bankwezen zijn met de eurozone vervlochten. En wie bij de EU gaat, wordt geacht later ook bij de eurozone te gaan. Groot-Brittannië kreeg een opt-out, Zweden schond die regel nadat burgers bij een referendum ‘nee’ zeiden tegen de euro.

Maar landen als Polen zijn zeer verontrust over wat er gebeurt. De Poolse minister van Financiën nodigde zichzelf, tot irritatie van veel euroministers, uit voor een eurovergadering waar hij normaal niet bij mag. Bovendien nam hij de Amerikaanse minister Timothy Geithner mee, die besmetting vreest omdat zijn land hogere schulden en tekorten heeft dan de eurozone.

Geithner adviseerde de Europeanen om het noodfonds als bank te registreren. Dan krijgt het onbeperkt cash bij de ECB om de eurobrand te blussen. Dit is een oud idee, dat altijd door Duitsland wordt afgeschoten. Vrijdag ook. Ook dit verklaart de mails van Venizelos: als technische oplossingen onbereikbaar worden, nemen emoties het over.