Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Economie

'Dit is een visieloos sprokkelkabinet'

Wie: Bas Jacobs, hoogleraar economie en overheidsfinanciën.

Vindt: ‘Ik snap het verwijt dat dit een boekhouderskabinet is.’

Rotterdam, mei 2010 Econoom Bas Jacobs. Foto: Walter Herfst
Rotterdam, mei 2010 Econoom Bas Jacobs. Foto: Walter Herfst

Het zeer heldere taalgebruik, dat was wat Bas Jacobs (38) opviel aan de Miljoenennota. Meestal schrijven kabinetten hun plannen op in verhullende taal. „Daardoor werd pijnlijk duidelijk hoe weinig visie dit kabinet heeft”, zegt de hoogleraar economie en overheidsfinanciën aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam.

Het kabinet wil doorgaan met bezuinigen. Is dat verstandig?

„De Europese schuldencrisis is een acuut probleem met enorme impact op de overheidsbegroting. De koopkrachtplaatjes kunnen meteen de versnipperaar in als de Europese problemen maar een klein beetje toenemen. Het is niet verstandig dan extra te bezuinigen, zoals het kabinet heeft afgesproken.”

Waarom niet?

„Consumenten geven minder uit, bedrijven investeren weinig. Als de overheid vervolgens gaat bezuinigen, neemt de vraag nog verder af. Dat maakt de malaise groter. Bovendien verergeren Nederland en Duitsland de schuldencrisis in Zuid-Europa als ze hard gaan bezuinigen. Zuid-Europa zal nog meer importeren en lenen en Noord-Europa zal nog meer exporteren en sparen.”

Deelt u de mening van het Centraal Planbureau dat het kabinet meer zou moeten hervormen?

„Absoluut. De enige manier waarop het kabinet zich kan veroorloven nu minder te bezuinigen, is door te hervormen op de lange termijn. Anders verliest de overheid aan kredietwaardigheid.”

Welke hervormingen zijn nodig?

„De AOW-leeftijd zou vanaf nu met drie maanden per jaar omhoog moeten, zodat over twaalf jaar mensen op hun 68ste met pensioen gaan. Laat welvarende ouderen meer meebetalen aan de AOW. Verkort de WW-uitkering en verminder de ontslagbescherming. Ook is beperking van de hypotheekrenteaftrek onvermijdelijk. De financiering van de gezondheidszorg moet anders.

„De Miljoenennota maakt de goede analyse: de steeds hogere overheidsuitgaven aan de zorg zijn onhoudbaar. Maar de regering is door Geert Wilders gevangen. De kosten van de zorg zijn voor iedereen, de baten voor het individu. We moeten nu discussiëren over hoe we de kosten individueler kunnen maken. Ik denk aan hogere eigen bijdrages en leeftijdsafhankelijke zorgpremies die eventueel inkomensafhankelijk kunnen zijn voor 65-plussers. Zo leg je een deel van de zorgkosten neer bij de groep die veel van de zorg gebruikmaakt. Zonder de solidariteit te ondermijnen.”

Wat vindt u van de lastenverzwaring voor burgers en bedrijven? Die lasten gaan volgend jaar met 5,5 miljard euro omhoog.

„Dit is een visieloos sprokkelkabinet. Als je zo weinig hervormt, moet je wel bezuinigen en lasten verzwaren op korte termijn. Het verwijt dat het een boekhouderskabinet is, snap ik. Neem het persoonsgebonden budget. Het kabinet wil niet dat de problematische uitvoering daarvan verbetert. Nee, het kabinet grijpt meteen keihard in door erop te bezuinigen.

„Dit kabinet ziet minder overheid als de oplossing voor alle kwalen. Dat getuigt van gebrek aan visie, wat ik ik intellectueel zeer onbevredigend vind.”

We horen vaak dat het kabinet nivelleert. Klopt dat?

„Nee, natuurlijk niet. Kijk naar de koopkrachtplaatjes. Tweeverdieners gaan er het minst op achteruit, gevolgd door eenverdieners. 65-plussers en uitkeringsgerechtigden zijn het slechtst af.”

Is een rijkenbelasting een oplossing?

„Nee. In de Verenigde Staten en Frankrijk, waar miljardairs daar zelf voor pleiten, wel. Daar is de inkomensongelijkheid veel groter dan hier. Hier zou het een symbolische maatregel zijn, die weinig oplevert.”

Marike Stellinga