Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Politiek

De neutraliteit van het CPB

Het moet het Centraal Planbureau (CPB) niet overkomen: dat zijn integriteit in twijfel wordt getrokken. Onafhankelijkheid is het hoogste goed waarover de wetenschappelijke onderzoekers beschikken; politici en andere beleidsmakers moeten hun besluiten mede kunnen baseren op de economische analyses van het CPB en er daarbij van kunnen uitgaan dat ze politiek waardevrij zijn geleverd.

Het CPB is nu in aanraking gekomen met het departement waar het organisatorisch onder valt en dus met de minister die beslist over de benoeming van de directeur: Economische Zaken (tegenwoordig met Landbouw erbij). Aanleiding is het rapport Effecten van het kabinetsvoorstel voor het pgb – over het politiek gevoelige onderwerp van het persoonsgebonden budget in de zorg dus. Het CPB had deze becijferingen opgesteld op verzoek van zeven fracties uit de Tweede Kamer: zes oppositiepartijen alsmede de SGP. Omdat het CPB tot andere berekeningen kwam dan het kabinet – minder besparingen – en staatssecretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, CDA) daardoor beloftes niet leek te kunnen waarmaken, ontstond vorige week politieke deining.

Het nettoresultaat was een motie van afkeuring tegen de bewindsvrouw die met een royale meerderheid werd verworpen, omdat slechts PvdA, SP, GroenLinks en Partij voor de Dieren ervoor stemden.

Nu blijkt de hoogste ambtenaar van het ministerie van Economische Zaken een boze brief te hebben geschreven naar het CPB over de wijze waarop het pgb-rapport tot stand is gekomen. Ongetwijfeld ten minste met medeweten van zijn minister, vicepremier Maxime Verhagen (CDA). Hoewel zowel het ministerie als het CPB zich in stilzwijgen hult, is deze brief bij De Telegraaf terechtgekomen – zoiets is zelden toeval. En dus wordt er een link gelegd met het feit dat CPB-directeur Coen Teulings lid is van de PvdA – hij schreef in 2004 mee aan het beginselprogramma van deze partij. Nu is dat lidmaatschap niets bijzonders: zijn voorgangers Henk Don en Gerrit Zalm waren respectievelijk lid van de PvdA en de VVD. Essentieel is wel dat dit lidmaatschap geen rol moet spelen en dat anderen er geen mis- of gebruik van kunnen maken om het CPB (de schijn van) partijdigheid te verwijten.

De top van het ministerie verwijt het CPB met het pgb-onderzoek niet de gebruikelijke procedure te hebben gevolgd en niet correct met het departement te hebben gecommuniceerd. Nu heeft het CPB een eigen toezichtsorgaan, de Centrale Plan Commissie. Deze commissie heeft alle aanleiding om de gang van zaken met het pgb-rapport te onderzoeken en tot conclusies te komen. Het is in het belang van het CPB zelf en bovenal van politiek en ambtelijk Den Haag dat de neutraliteit van het wetenschappelijk bureau boven elke twijfel is verheven,