Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Boeken

'Begeerte' is ambitieus maar onevenwichtig

Begeerte heeft ons aangeraakt, door Het Derde Bedrijf i.s.m. Het Nationale Toneel. Regie: Theu Boermans. Gezien 16/9. Inl: compagnietheater.nl. ***

Een ambitieuze voorstelling, dat is Begeerte heeft ons aangeraakt. Regisseur Theu Boermans en bewerker Tom Blokdijk namen de gelijknamige roman van Bert Natter als uitgangspunt. Een geweldig idee: Natter combineert humor, seks, waanzin, kunst en dood in een eigentijdse totaalroman over het verlangen naar verrukking. En passant behandelt hij bovendien de Enschedese vuurwerkramp, kunsthandel, fraude en vervalsing. Het streven een zo veelomvattend boek op toneel te brengen, verdient lof.

Zo ook de vernuftige vorm, waarin talloze locaties en een tiental personages werden teruggebracht tot één multifunctioneel decor en drie acteurs, Marcel Hensema, Anniek Pheifer en Bart Klever, die verschillende dubbelrollen spelen. Hensema is in de eerste plaats hoofdpersoon Lucas Hunthgburth, die terugblikt op zijn belevenissen in huis bij broer Diederik en zus Dido Dembeck.

Oudemuziekspecialist Hunthgburth is door Diederik Dembeck (Klever) uitgenodigd voor de restauratie van een zeventiende-eeuws klavecimbel, dat bespeeld moet worden door zijn geniale maar labiele zus Dido (Pheifer), op de begrafenis van hun vader. Tijdens Lucas’ verblijf op hun landgoed blijkt de gehele familie Dembeck, evenals de meeste dorpsgenoten, knettergek. Tussen Lucas en Dido ontstaat niettemin een intense, maar destructieve liefdesverhouding.

De vorm van het stuk is die van een lange flashback. Sommige gebeurtenissen worden enkel naverteld, andere worden gespeeld. Het maakt het geheel nogal talig, en bij vlagen wat taai. Hensema levert als verteller, vrijwel non-stop op toneel en aan het woord, een bewonderenswaardige prestatie. Hij heeft een prettige verteltrant: nuchter, droog, vol ironische distantie en met een vleugje lethargie. Het maakt Hunthgburth geestig deerniswekkend, maar rijmt slecht met het drama. Wanneer Hensema plots een explosie van emotie moet spelen, lukt het niet om de gecreëerde afstand te overbruggen. Hetzelfde geldt voor Dido Dembeck. Pheifer speelt de getourmenteerde muzikante bedreven genoeg, maar het is misschien allemaal net iets te ‘labiel-volgens-het-boekje’. De meisjesrol past haar beter. Het best op zijn plaats is nog Bart Klever, die in een bijrol de lompe maar goedmoedige Diederik Dembeck hilarisch én hartverscheurend maakt.

Tegenover alle taal stelt Boermans fraaie theatrale middelen: slim gebruik van video, een imponerend, apocalyptisch vuurwerk, een food fight en een lawaaiige kermisscène met de hersendode beukmuziek van The Venga Boys die precies die geforceerd-vrolijke maar o zo grimmige kermissfeer creëert. Maar de energie van die momenten beklijft niet. Het idee mag ambitieus zijn geweest, als voorstelling is Begeerte helaas vooral onevenwichtig.