Experts in NRC: privéklinieken opereren eerder dan ziekenhuizen

Archieffoto van een privékliniek in het Gelderse Rozendaal. Foto NRC Handelsblad / Rien Zilvold

Chirurgen die in particuliere klinieken werken, opereren hun patiënten vaker en eerder dan in ziekenhuizen. Ook worden inwoners van gemeenten waarin zich een particuliere kliniek bevindt, opvallend vaak geopereerd aan bijvoorbeeld een hernia, een liesbreuk, of aan spataderen.

Dit blijkt volgens deskundigen uit voor het publiek geanonimiseerd onderzoek dat zorgverzekeraars vorige maand deden naar verschillen in operatiegedrag tussen zorginstellingen en in gemeenten. Zorgverzekeraars Nederland liet het aantal operaties per gemeente en per instelling voor dertien aandoeningen afzetten tegen het aantal inwoners en verzekerden en corrigeerden zo nodig voor leeftijd, geslacht en bijkomende ziekte als diabetes.

Nu blijkt dat in de gebieden waar van elke 100.000 inwoners er relatief veel worden geopereerd, zich vaak particuliere klinieken bevinden. En de zorginstellingen die per 100.000 patiënten er relatief veel opereerden, zouden vooral particuliere klinieken zijn.

Vooral grote verschillen bij aantal herniaoperaties

Met name bij hernia bleken verschillen in operatiegedrag groot. In de ene instelling worden herniapatiënten 5,5 keer vaker geopereerd dan in een andere. Een reden is ook dat de richtlijn ruimte openlaat voor voorkeuren van arts en patiënt. Als herniapatiënten geen ondraaglijke pijn lijden, dienen ze bij voorkeur pas na 16 weken te worden geopereerd. De meeste artsen opereren al na zes weken en soms eerder.

De Nederlandse Vereniging voor Neurochirurgie waarschuwt op haar website voor vroege herniaoperaties. Die worden, schrijft de vereniging, vaak „in een privékliniek aangeboden, waar ten behoeve van de bedrijfsvoering commerciële belangen een grote rol spelen.”

Een operatie levert na onderhandeling met de verzekeraar enkele duizenden euro’s op – circa 3.000 tot 6.000 euro. Een pijninjectie een paar honderd euro. De patiënt naar huis sturen een paar tientjes.

Juist mondige patiënten weten de weg naar een particuliere kliniek te vinden. “Zet ergens een herniakliniek neer en het aantal patiënten dat zich laat opereren neemt vanzelf toe. Het is net de warme bakker, om de hoek”, zegt hoogleraar neurochirurgie en afdelingshoofd Wilco Peul van het LUMC desgevraagd.

Lees het achtergrondverhaal ‘De herniafabriek’ vandaag in de papieren NRC Weekend of in onze digitale editie.