Alle Prinsjesdagstukken al gepubliceerd - begrotingstekort loopt op

SP-leider Emile Roemer leest de uitgelekte miljoenennota op zijn werkkamer. Foto WFA / Bart Maat

Nederland gaat onzekere tijden tegemoet. De komende jaren staat de koopkracht onder druk en remmen de vergrijzing en de bezuinigingen de economische groei. Het is daarom nodig om koersvast te blijven, schrijft het kabinet in de uitgelekte Miljoenennota.

De Miljoenennota zou eigenlijk morgen pas verschijnen, maar een internetgebruiker trof het stuk rond 16.00 uur vanmiddag aan op een site van de Rijksoverheid. Een medewerker van ICT-bedrijf Facetbase zette het pdf-bestand per abuis in een map die toegankelijk was voor bezoekers van de site. Tijdens een korte bijeenkomst in Tweede Kamer spraken alle partijen van een wanvertoning. In een brief aan de Kamer stelde premier Rutte later dat dit “niet had mogen gebeuren”.

Nadat de Miljoenennota was uitgelekt besloot de overheid alle stukken van Prinsjesdag vrij te geven.

Lees hier ons liveblog terug.

‘Macro-Economische Verkenning meest interessant’

Van alle stukken die nu openbaar zijn is volgens redacteur Erik van der Walle de Macro-Economische Verkenning het meest interessant. Daarvan waren de grote lijnen echter eerder al bekend. Van der Walle:

“De miljoenennota bevat een stroom aan constateringen, maar de meeste dingen daarvan liggen in de lijn der verwachting of zijn al eerder naar buiten gekomen. Bijvoorbeeld dat het begrotingstekort tegenvalt. De Macro-Economische Verkenning is interessanter. Daarin stelt het Centraal Planbureau bijvoorbeeld dat de verlaging van de overdrachtsbelasting op de woningmarkt ‘zeer beperkt’ en ‘verwaarloosbaar’ is.”

Volgens NRC-redacteur Jeroen Wester is het opvallend dat het CPB niet één prognose heeft gemaakt – zoals gebruikelijk – maar twee. Wester:

“Dat is zeer ongebruikelijk en voor zover ik weet nog niet eerder gebeurd. Het CPB ziet zo veel onzekerheden in de wereldeconomie, zoals een mogelijke recessie in de VS, dat het een ‘zwarte’ variant heeft gemaakt. In dat scenario gaat het zo slecht met de wereldhandel dat de Nederlandse economie 1,4 procent krimpt in plaats van 1 procent groeit. In dat geval zou Nederland 5 miljard extra moeten bezuinigen, bovenop de 18 miljard.”

Volgens Wester schrijft het CPB niet hoe groot de kans is dat deze zwarte variant uitkomt.

Hoofdlijnen stukken Prinsjesdag

De economische crisis leidt tot dalende koopkracht, een hogere staatsschuld en een groter overheidstekort dan eerder werd verwacht. Dat zijn enkele van de belangrijkste punten uit de stukken:

Staatsschuld
Ondanks alle bezuinigingen blijft de staatsschuld voorlopig nog doorgroeien. Voor komend jaar wordt een begrotingstekort voorzien van 2,9 procent. Heel wat beter dan de 4,2 procent die voor dit jaar wordt voorzien. Toch zal de staatsschuld, nu 391 miljard euro groot, zal ook volgend jaar nog stijgen. Want pas bij een begrotingstekort van minder dan 2,2 procent (als de economische groei 1,5 procent bedraagt) neemt de schuld af.

Economische groei
De economische groei komt dit en volgend jaar lager uit dan verwacht, maar van economische krimp of recessie is geen sprake. Het Centraal Planbureau gaat uit een economische groei van 1,5 procent dit jaar (in juni werd nog 2 procent verwacht) en 1 procent volgend jaar (was 1,75).

Kabinet bezuinigt 5,8 miljard euro
Het kabinet bezuinigt volgend jaar 5,8 miljard euro. Tegelijkertijd gaan de lasten met een miljard omhoog. Dit jaar bezuinigt het kabinet 2,2 miljard en gaan de lasten met 600 miljoen euro omhoog. In 2015, aan het einde van de regeerperiode van het huidige kabinet, moet het doel van achttien miljard euro bezuinigingen zijn gehaald.

Koopkrachtverlies
Gemiddeld daalt de koopkracht volgend jaar met 1 procent. Dat betekent dat de meeste Nederlanders voor het derde achtereenvolgende jaar minder te besteden hebben. Het kabinet neemt maatregelen om de negatieve koopkrachteffecten voor ouderen, lage inkomens en middeninkomens met kinderen te beperken. Alleenverdieners met een gezin en hoog inkomen gaan er met een koopkrachtverlies van 2,8 procent relatief gezien het meeste op achteruit.

Andere maatregelen

Daarnaast komen in de Miljoenennota veel andere maatregelen aan de orde:

Overdrachtsbelasting heeft beperkt effect
De verlaagde overdrachtsbelasting op woningen heeft slechts een “zeer beperkt effect” op de huizenmarkt, constateert het CPB. Het kabinet verlaagde voor één jaar de belasting bij de aankoop van een huis van 6 naar 2 procent. Er zijn de afgelopen maanden zonder twijfel meer huizen door verkocht, maar het structureel effect is volgens het CPB verwaarloosbaar.

Niet minder immigranten
Opvallend is dat de minister voor Immigratie en Asiel geen teruggang in het aantal immigranten en asielzoekers lijkt te verwachten. In 2015 verwacht het ministerie evenveel verblijfsvergunningen af te geven als in 2012. Dat is opmerkelijk omdat gedoogpartner PVV eist dat het aantal immigranten substantieel afneemt en zegt dat daarover ook afspraken zijn gemaakt met het kabinet.

Meer geld voor innovatie
Het kabinet trekt 500 miljoen euro uit voor een nieuwe fiscale aftrek voor ‘Research and Development’. Zo hoopt het kabinet te bereiken dat bedrijven meer zelf investeren in innovatie.

Kinderbijslag omlaag, kindgebonden budget omhoog
De kinderbijslag gaat met 35 euro per kind omlaag. Het kindgebonden budget, dat alleen gezinnen met lagere inkomens krijgen, gaat omhoog met vijftig euro voor het eerste kind en met 150 euro voor het tweede kind. Dit is in het voordeel van gezinnen met een modaal of beneden modaal inkomen. Wel daalt het aantal gezinnen dat in aanmerking komt voor het kindgebonden budget. Vanaf 2013 wordt tijdelijk geen inflatiecorrectie toegepast op de kinderbijslag.

Flink rendement op staatssteun ING en Aegon
de Nederlandse Staat heeft respectievelijk 17 en 18 procent rendement behaald op de staatssteun aan ING en Aegon. Dat betekent dat de Staat achteraf gezien flink verdiend heeft aan het steunen van deze twee financiële bedrijven.

Geld voor kernenergie
In verband met de bouw van eventueel een nieuwe kerncentrale wordt er budget vrij gemaakt voor het vergunningverleningtraject in afwachting van de aanpassing van het Bijdrage Besluit Kernenergiewet 1981. Ook is er budget nodig voor de uitbreiding van menskracht en voor middelen in verband met een aantal (verwachte) vergunningaanvragen.

Maximaal honderd miljard euro voor noodfonds
Nederland staat voor maximaal honderd miljard euro garant voor het Europese noodfonds voor noodlijdende landen.

Administratieve lasten omlaag
Het kabinet zegt in de Miljoenennota te streven naar 10 procent minder administratieve lasten aan het eind van volgend jaar. In de periode daarna moet het aantal lasten met 5 procent per jaar omlaag. De regeldruk wordt onder ander verlaagd door het vereenvoudigen van het loonstrookje, het limiteren van inspectiebezoeken en het versoepelen van het omgevingsrecht.

Half miljoen minder voor koningshuis
Aan het koningshuis wordt volgend jaar een half miljoen euro minder uitgegeven. Op de begroting is dit jaar een bedrag opgenomen van 39,5 miljoen euro. De leden van het koninklijk huis krijgen samen 7,2 miljoen euro. Dat is net zo veel als dit jaar.

Bijdrage Europa stijgt
Hoewel Nederland de grootste nettobetaler aan de Europese Unie blijft, ontvangt het dit jaar wel een meevaller. Dit komt doordat de EU in 2010 minder uit heeft gegeven dan begroot. Overigens zal de Nederlandse bijdrage aan Europa de komende jaren flink stijgen: in 2013 betaalt Nederland een miljard euro meer aan Europa dan in 2011.

Bezuinigingen Defensie, wel meer geheime uitgaven
Het ministerie van Defensie doet volgend jaar meer dan twee keer zo veel geheime uitgaven als dit jaar. De geheime uitgaven bedroegen de afgelopen jaren 2,2 miljoen euro. In 2012 komt daar ruim drie miljoen euro bij. De begroting wijst uit dat het om een structurele verhoging gaat, die in ieder geval loopt tot en met 2016. Waar de geheime uitgaven aan worden besteed, wil Defensie niet zeggen. Defensie bezuinigt volgend jaar in totaal 573 miljoen euro. Een eerste bezuiniging wordt betaald uit het schrappen van eenheden en materieel plus een aantal reorganisaties, in totaal zo’n tweehonderd miljoen. De rest van de bezuinigingen wil Hillen komend jaar behalen door af te zien van investeringen.

130 kilometer per uur mag blijven
Uit de gepubliceerde begroting van het ministerie van Infrastructuur en Milieu blijkt dat minister Schultz wil dat er voortaan altijd 130 kilometer per uur worden gereden op de trajecten waar nu een proef wordt gehouden met een hogere maximum snelheid. Het gaat om delen van de A2, A6, A7, A16, A17, A32, A37 en A58.

Duizend agenten meer op straat
Volgend jaar kunnen duizend extra agenten de straat op doordat het papierwerk bij de politie wordt beperkt, zo staat in begroting van het ministerie van Veiligheid en Justitie. De administratieve lasten bij de politie moeten volgend jaar met vijf procent omlaag. Over de hele kabinetsperiode gemeten moet de papieren rompslomp met een kwart zijn afgenomen. Het plan zal tot een toename van drie- tot vierduizend agenten leiden in 2013 en 2014, aldus persbureau Novum.