Van mythes, meningen en moslims

De herdenking van 9/11 leidt tot een stroom boeken die de aanslagen op de Twin Towers van alle kanten belichten. Sjoerd de Jong bespreekt een aantal boeken die de beeldvorming van moslims onder de loep nemen.

[..] Academici Peter Morey en Amina Yaqin schreven een gedetailleerde studie over stereotiepen van moslims in de westerse media. In Framing Muslims gaan ze uitgebreid in op clichébeelden van moslims die volgens hen de media beheersen sinds 11 september 2001: de irrationele moslim, de heetgebakerde moslim, de onbetrouwbare moslim en de wraakzuchtige moslim. Denk in Nederland aan de excentrieke, bebaarde fundamentalisten die graag voor de tv-camera worden gehaald.

Sinds die fatale datum is het debat over de islam ingekaderd in een raamwerk, een frame van barbarij versus beschaving en redelijkheid versus rancune of irrationalisme. De Engelse academici Morey en en Yoquin maken duidelijk hoe diep zulke beelden inmiddels zijn ingedaald in de Europese populaire media en journalistiek. Niet alleen het complexe karakter van de Europese en islamitische cultuur wordt daarmee miskend, maar vooral dat van de huidige multiculturele samenlevingen. Ook de meeste moslims hier leven in verschillende werelden en culturen, en passen niet in een stereotype.

Het is daarom lovenswaardig dat de de auteurs proberen die framing te bestrijden. Maar hun boek loopt helaas hopeloos vast. Het lijdt constant en hevig aan academisch jargon, dat haaks staat op de op de maatschappelijke urgentie ervan. [..] In hun boek is niets te vinden over de harde realiteit van het terrorisme en de Europese islam. Beeldvorming, hoe verwerpelijk ook, moet toch wel ergens inhaken op de werkelijkheid?

[..] Het verschil kan nauwelijks groter zijn met het polemische The Flight of the Intellectuals van Paul Berman, dat recentelijk inzet was van een woordenstrijd in het tijdschrift Foreign Affairs. Berman, een linkse publicist die onder meer de invasie van Irak in 2003 verdedigde, zet zich af tegen de intellectuelen die blind zijn voor de gevaren van de radicale islam. Hij keert zich met name tegen de warme ontvangst die de neoreligieuze ideoloog Tariq Ramadan volgens hem onder intellectuelen in Europa en de VS krijgt. Berman vertrouwt Ramadan voor geen cent, dat is duidelijk.’

Abonnees kunnen het volledige artikel hier lezen.