Springsteens ‘The Rising’ bleek het ultieme 9/11-album

Het boekje van The Rising, het album van Bruce Springsteen uit 2002. Rechts de tekst van You're Missing, over iemand die na de aanslagen vermist wordt.
Het boekje van The Rising, het album van Bruce Springsteen uit 2002. Rechts de tekst van You're Missing, over iemand die na de aanslagen vermist wordt.

Het verhaal gaat dat Bruce Springsteen vlak na de aanslagen op straat aangeklampt werd door een vreemde. “We hebben je nu nodig,” zei de man. The Rising (2002) werd vervolgens hét album dat het Amerikaanse rouwproces in muziek ving.

Ook Wilco, Ryan Adams, Live en Green Day bezongen 9/11

Uiteraard was hij niet de enige. Een griezelig vooruitziende blik leken de mannen van Wilco te hebben: hun album Yankee Hotel Foxtrot (luister via Spotify) werd vóór 11 september gemaakt, maar bevatte songtitels als ‘War of War’ en ‘Ashes of American Flags’. In ‘Jesus, etc.’ zingt voorman Jeff Tweedy zelfs: “Tall buildings shake, voices escape singing sad sad songs”.

In de dagen na 11 september 2001 werd het nummer ‘Overcome’ van Live (ook al eerder opgenomen, verschenen op album V, hier op Spotify) het nummer waar veel Amerikanen troost en steun in vonden, terwijl Ryan Adams op het album Gold (Spotify), dat twee weken na de aanslagen uitkwam en hem op de cover met een ondersteboven hangende Amerikaanse vlag toonde, voorzichtig optimisme toonde met een loflied op de stad New York.

Het album American Idiot (2004, Spotify) van punkband Green Day deed dienst als rockopera van de situatie in het land na 9/11, met het titelnummer als aanklacht tegen George W. Bush en zijn ‘war on terror’.

Maar de beste samenvatting van de VS na de aanslagen was het twaalfde studioalbum van The Boss.

De aanzet

Springsteen kreeg het idee voor The Rising (Spotify), zijn eerste album in zeven jaar en het eerste in achttien jaar dat met de E Street Band gemaakt werd, in de dagen na 11 september. Enkele van de nummers waren toen al geschreven, maar het gros werd in de maanden daarna op papier gezet.

Tien dagen na de aanslagen vormde een benefietconcert voor de slachtoffers, America: A Tribute to Heroes, de aanzet. Springsteen bracht ‘My City Of Ruins’ te berde, oorspronkelijk geschreven over Ashbury Park in New Jersey, maar nu plotseling erg toepasselijk op het in het hart getroffen New York.

Without your sweet kiss
My soul is lost, my friend
Now tell me how do I begin again?
My city’s in ruins
My city’s in ruins

De reacties

Het werd het beginpunt voor het zestien nummers tellende conceptalbum dat uitkwam op 30 juli 2002 en direct naar de top van de hitlijsten steeg. Het toonaangevende muziekblad Rolling Stone gaf dat jaar slechts twee albums de volle vijf sterren, waarvan The Rising er een was (Sea Change van Beck was de andere). “Een gedurfd thema met ruimte voor emoties, maar een bijzondere prestatie”, luidde het verdict. Muziekblad Uncut noemde het “een dapper en mooi album vol menselijkheid, pijn en hoop, van de man die het meest van iedereen geschikt is om het land een gezamenlijke stem te geven.”

Teksten over heldendom, terrorisme, troost en verdriet

Springsteen eert het werk van de brandweermannen die op 11 september in actie kwamen om (tevergeefs) te redden wat er te redden viel. The Rising bevat twee nummers die aan het begin en eind van het album memoreren aan hoe het geweest moest zijn om de rook in te lopen, richting het onheil, op zoek naar mensenlevens die gered konden worden. In ‘Into the Fire’ zingt hij:

The sky was falling and streaked with blood
I heard you calling me, then you disappeared into the dust
Up the stairs, into the fire
Up the stairs, into the fire
I need your kiss, but love and duty called you someplace higher
Somewhere up the stairs, into the fire

http://www.youtube.com/watch?v=wOQNkyrVe6c

‘Into the Fire’ krijgt tegen het einde van het album evenwicht van het titelnummer, dat ook als single uitgebracht werd en twee Grammy Awards won.

Can’t see nothin’ in front of me
Can’t see nothin’ coming up behind
I make my way through this darkness
I can’t feel nothing but this chain that binds me
Lost track of how far I’ve gone
How far I’ve gone, how high I’ve climbed
On my back’s a 60-pound stone
On my shoulder a half mile of line

Het heldendom is dan geroemd, openingsnummer ‘Lonesome Day’ probeerde voorzichtig te troosten en in ‘Paradise’ verplaatst hij zich zelfs gedurfd in het perspectief van de zelfmoordterrorist, maar Springsteen is het meest kwetsbaar wanneer hij in ‘You’re Missing’ in de huid kruipt van iemand van wie een geliefde vermist wordt. Het leven gaat door, alles lijkt hetzelfde, maar er is iemand weg.

Coffee cups on the counter, jackets on the chair
Papers on the doorstep, but you’re not there
Everything is everything
Everything is everything
But you’re missing

Het album eindigt ten slotte met ‘My City Of Ruins’, het nummer dat nu tien jaar geleden alles in gang zette. Springsteen werd in de dagen na de aanslagen gevraagd om steun, ze hadden zijn stem nodig. “Come on, rise up,” zingt hij als laatste woorden van het album. Dat hadden ze nodig.