Wilders weet van wanten, daar kunnen wij Denen van leren

Denemarken voerde op 1 juli grenscontroles in. Aan de grens bij Padborg wordt een Nederlandse auto gecontroleerd. Foto AFP Danish custom officers check a car from the Netherlands at the Danish-German border in Padborg on July 5, 2011. Denmark is reintroducing permanent customs controls at its borders despite strident criticism from Brussels and its neighbors. The Danish parliament's finance committee passed the government's controversial plan on July 1 -- with its nine government members overruling the eight opposition deputies on the committee -- making it binding. The European Commission reacted immediately, saying it was reviewing whether the controversial measure respected rules governing Europe's border-free Schengen travel area. AFP PHOTO /CLAUS FISKER
Denemarken voerde op 1 juli grenscontroles in. Aan de grens bij Padborg wordt een Nederlandse auto gecontroleerd. Foto AFP Danish custom officers check a car from the Netherlands at the Danish-German border in Padborg on July 5, 2011. Denmark is reintroducing permanent customs controls at its borders despite strident criticism from Brussels and its neighbors. The Danish parliament's finance committee passed the government's controversial plan on July 1 -- with its nine government members overruling the eight opposition deputies on the committee -- making it binding. The European Commission reacted immediately, saying it was reviewing whether the controversial measure respected rules governing Europe's border-free Schengen travel area. AFP PHOTO /CLAUS FISKER AFP

‘Waar komt u vandaan? Waar gaat u naartoe? Wilt u uw kofferbak openmaken?”

Vlak voor de grens tussen Duitsland en Denemarken staan zo’n dertig medewerkers van SKAT, de Deense douane, automobilisten op te wachten. De mannen en vrouwen in blauw-gele uniformen wijzen in de richting van een overvolle rustplaats. Ze mogen niet om papieren vragen. Indien nodig schakelen zij de politie in.

Begin juli besloot de Deense regering de grenscontroles opnieuw in te voeren, onder druk van de rechts-populistische gedoogpartner Dansk Folkeparti (DF). De maatregel leverde veel kritiek op van de Europese Commissie, die onderzoekt of Denemarken in strijd met het Verdrag van Schengen handelt, dat het vrije verkeer van personen regelt. Denemarken is lid van de EU, maar kent geen euro en neemt geen deel aan Europese vredesmissies. Opiniepeilingen wijzen uit dat de meeste Denen dat zo willen houden.

De grenscontroles kunnen op veel steun rekenen van de politie. Dat zeggen twee agenten in het Deense grensplaatsje Kruså. De twee mannen hebben zich verdekt opgesteld, naast de plaatselijke bingohal en een openbaar toilet. „We willen best praten”, zegt de een. „Maar geen namen in de krant”, verzoekt de ander. „Anders krijgen wij gedonder met onze superieuren.”

De dienders kijken verveeld toe hoe auto’s over de grens druppelen. Sinds de grenscontroles werden ingevoerd is hun werk een stuk saaier geworden. „Tot twee maanden terug hadden wij onze handen vol aan het weren van criminele buitenlanders”, legt de oudste, een zestiger, uit. Hij stemt al jaren op de DF en is een groot fan van PVV-leider Geert Wilders. „Die man weet van aanpakken, daar kunnen wij in Denemarken nog wat van leren.”

Europeanen hebben volgens de agenten geen idee hoeveel problemen buitenlanders in Denemarken veroorzaken. „Vooral Polen, Roemenen en Litouwers maken ons het leven zuur”, vertelt de jongste. „Ze rijden het land met één auto binnen en het land weer uit met twee. Of ze grissen machines weg bij werkplaatsen. Begin dit jaar stuitten wij op een hal vol gestolen auto’s. De nummerplaten waren al verwisseld, de papieren vervalst... het scheelde maar een haartje.”

Niet iedereen is even enthousiast over de herinvoering van de grenscontroles, waarvoor vijftig controleurs werden aangetrokken: dertig aan de Duitse grens, twintig aan de Zweedse. Veel Denen beschouwen die investering als geldverspilling. En de plannen voor grenshuisjes en scanapparatuur werken bij sommigen op de lachspieren. „Ten onrechte”, vindt Gerd Battrup, die onderzoek doet aan de universiteit van Zuid-Denemarken naar grensregio’s. „De maatregelen kunnen grote consequenties hebben voor de 20.000 mensen die tussen Duitsland en Denemarken forenzen. En de regering heeft niet aan de Europese Commissie kunnen uitleggen waarom zij juist nú moeten worden ingevoerd.” Battrup verdenkt de DF van ‘symboolpolitiek’: de populisten wil graag opvallen, zo vlak voor de verkiezingen.”

Mensen als Battrup wegen hun woorden. Ze willen niet dat hun hetzelfde overkomt als de experts – hoogleraren, politicologen, advocaten – die de afgelopen weken kritiek uitten op de grenscontroles. Zij werden openlijk gehoond door politici als DF-partijleider Pia Kjærsgaard en integratieminister Sören Pind. „We leven in een dictatuur”, verzucht een van de slachtoffers, die niet met haar naam in de krant wil. De lastercampagne heeft haar erg aangegrepen. „Maar ik kreeg wel zevenduizend mailtjes van mensen die mij een hart onder de riem staken.”

De herinvoering van de grenscontroles roept veel emoties, maar levert het ook wat op? „Tot nu toe weinig”, geeft een woordvoerder van de Deense volkspartij toe. „Maar een deel van de voorgenomen maatregelen moet nog worden uitgevoerd. Belt u over een jaar nog maar eens terug.”