'Waarom imiteert Sally dat orgasme?'

Maandag gaat het toneelstuk When Harry met Sally in première. Volgens regisseur Mette Bouhuijs moeten we de film snel vergeten. „Ik vond de grappen daar niet werken.”

Daniël Boissevain en Isa Hoes in 'When Harry met Sally'. Foto Joris van Bennekom
Daniël Boissevain en Isa Hoes in 'When Harry met Sally'. Foto Joris van Bennekom

Wat je ook doet, kijk niet eerst de film. Gek genoeg is die, met uitzondering van de kapsels, de kleding en de telefoons, sinds 1989 nauwelijks verouderd. When Harry met Sally, de film over twee vrienden die na jaren pas echt verliefd worden, is nog altijd een geestig, tijdloos liefdesverhaal met een scherp randje. Scherp, omdat de film het roze suikerlaagje mist dat zo vaak over Amerikaanse romantische komedies ligt. Door de levensechte, imperfecte, en zeker niet altijd even sympathieke hoofdpersonen: de cynische Harry Burns (Billy Crystal) en de neurotische Sally Albright (Meg Ryan).

Scherp ook vooral door de aanwezigheid van komiek Crystal, die niet alleen van Harry een uiterst herkenbaar, ergerlijk mannetje maakt, maar ook een groot deel van de, soms platte, grappen schreef. Het is die rauwe kant van de film die de schaarse romantiek des te ontroerender maakt.

Maar regisseur Mette Bouhuijs vindt van niet. Zij werd gevraagd voor dit project, maar is helemaal niet dol op de film. En zo ontstaat de grappige paradox dat dit stuk weliswaar When Harry met Sally heet, maar dat Bouhuijs zich in een gesprek van de film distantieert. „Ik vond de grappen niet goed werken. En ik vind Billy Crystal en Meg Ryan minder interessant dan mijn acteurs (Daniël Boissevain en Isa Hoes). Wij hebben in het stuk meer lagen aangebracht.”

De acteurs hebben de film zelfs niet teruggezien. Isa Hoes: „Ik zou toch bang zijn dat ik Meg Ryan na ging doen. Nee, wij baseerden ons puur op het script, en zijn dat gaan ontleden. Je moet alles bevragen: waarom staat dit hier? Zo ontdek je nieuwe betekenissen.”

Een voorbeeld is volgens Bouhuijs de beroemde orgasmescène – wie herinnert zich die niet? In een drukbezochte diner imiteert Sally boven haar bord luid een extatisch orgasme, om de zelfvoldane Harry te doen inzien dat hij de vrouwtjes misschien minder gerieft dan hij denkt. Bouhuijs: „De film gaat voorbij aan waarom zij dat doet. Zij wil hem laten inzien hoe fout hij bezig is, dat hij alles neukt wat los- en vastzit en daarin het spoor volledig bijster is.” ‘Touché’, zegt Boissevain na haar hoogtepunt tegen Hoes. „Dan snapt hij het”, zegt Bouhuijs. „Wij laten dat wel zien.”

Bouhuijs en haar acteurs brachten de thematiek naar het nu. Hoes: „Het gaat over relaties tussen jonge mensen, en dat is nu nog ingewikkelder dan twintig jaar geleden. Sociale contacten zijn vluchtiger, alles gaat via Facebook en Twitter, er is veel meer afleiding. Het zoeken naar liefde is een kwetsbare bezigheid, en is steeds moeilijker geworden.” Bouhuijs: „Een stel aan een cafétafeltje, allebei bezig met hun telefoon, dat vind ik zo’n beeld van nu. Eigenlijk is het heel eenzaam.” Op toneel staan in When Harry met Sally de acteurs in de bijrollen dan ook continu te bellen.

Bouhuijs construeerde met de vier bijrolspelers een soort Grieks koor dat in expressie en gebaar de gebeurtenissen becommentarieert. Daardoor krijgt het stuk iets noodlottigs, en zo heeft Bouhuijs het ook bedoeld. Zij gelooft niet in ‘happy endings’. „Niet voor niets speelt Casablanca in When Harry met Sally zo’n grote rol. Het is de enige romantische film die ik ken die niet goed afloopt. En van Harry en Sally moeten we dat ook afwachten. Dat is de tragiek van dit verhaal: het is heel moeilijk om een relatie goed te houden. Zeker als je, zoals zij, eerder erg gekwetst bent.”

Maar haar somberheid leidt allerminst tot een sombere voorstelling. De regie heeft vaart en de muziek swingt. En Boissevain kan best uit de voeten met de cynische humor van Harry – als je tenminste niet net al voor Billy Crystal bent gevallen.

‘When Harry met Sally’. Première 12/9. Inl. when-harry-met-sally.nl