Magnus en de chocoladefabriek

Waar denkt een schaker aan, tijdens een partij? Nou gewoon, je weet wel, waar ik altijd aan denk, zei een jonge grootmeester eens, met een dartele glimlach op zijn gelaat, maar dat kan niet de hele waarheid zijn geweest. Michail Tal vertelde in zijn boek The Life and Games of Mikhail Tal een aardig verhaal over een nijlpaard dat tijdens een partij in een kampioenschap van de Sovjet-Unie plotseling in zijn brein was gesprongen. Hij speelde tegen Jevgeni Vasjoekov en probeerde de consequenties van een paardoffer te berekenen.

Dat lukte niet. Tal verdwaalde in een oerwoud van varianten en er was alleen chaos in zijn hoofd. Toen viel hem opeens een regel in van een Russisch kinderversje: O, wat een moeilijke taak om het nijlpaard uit het moeras te trekken. Tal begon zich voor te stellen hoe hij dat zou doen. Hij dacht aan hefbomen, helikopters en touwladders, maar kwam er niet uit. Ach, laat hij dan maar verdrinken, besloot hij ten slotte. Het nijlpaard sprong van zijn bord, even plotseling als het gekomen was, en toen besefte Tal dat het ook een hopeloze taak was om dat stukoffer goed uit te rekenen.

Tal offerde toch, won de partij en las de volgende dag in de krant dat hij na veertig minuten nadenken alle consequenties van het offer haarscherp had berekend. In feite was het het nijlpaard geweest dat hem aan de overwinning had geholpen.

Als een onderdeel van de feestelijkheden ter ere van Botwinnik werd vorige week in Moskou een rapidtoernooi gespeeld met de vier beste schakers van de wereld: Anand, Magnus Carlsen, Levon Aronian en Vladimir Kramnik. Ongeveer halverwege de partijen werden de klokken even stilgezet en moesten de spelers vertellen wat ze dachten. Ze hielden zich bij schaaktechnische beschouwingen. Eventuele gedachten over mooie meisjes in het publiek of over nijlpaarden hielden ze voor zich.

Er werd gespeeld in het gebouw Rode Oktober, een monumentaal bouwwerk op een eilandje in de Moskva dat tussen 1867 en 2007 een chocoladefabriek was geweest. Generaties Moskovieten koesterden dierbare herinneringen aan de warme, zoete dampen die uit de ventilatorbuizen kwamen. Nederlanders hadden waarschijnlijk de milieupolitie gewaarschuwd.

Voor de wedstrijd begon, kreeg Carlsen de Oscar uitgereikt als de beste speler van 2010. Het was zijn laatste mooie moment in de voormalige chocoladefabriek. Alsof de warme zoete dampen nog in het gebouw rondzweefden en hem bedwelmden, kon de anders zo gewiekste vluggeraar hier niets winnen. Hij behaalde slechts drie remises in zes partijen. Anand won het toernooitje met 4,5 uit 6.

Over een prijzengeld werd geen informatie gegeven, wat waarschijnlijk betekent dat het er ook niet was. Voor een gezellige wedstrijd waarin de spelers midden in de partij het publiek moesten toespreken, gold waarschijnlijk dat het deelnemen belangrijker was dan het winnen en dat daarom ruime startgelden ge paster waren dan prijzen.

Levon Aronian-Magnus Carlsen, Botvinnik Memorial rapid

1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pf3 b6 4. g3 La6 5. b3 b5 6. cxb5 Lxb5 7. Lg2 d5 8. 0-0 Pbd7 9. Pc3 La6 10. Pe5 Ld6 11. Lf4 0-0 12. Tc1 Lxe5 13. dxe5 Deze stelling had Carlsen ook in Karpov-Carlsen, WK blitz Moskou 2007. Na 13...Pg4 offerde Karpov toen een stuk met 14. Pxd5, wat lang niet slecht was, maar Carlsen won dat vluggertje wel. 13...Ph5 14. Pa4 Pxf4 15. gxf4 Lb5 16. Pc5 Pxc5 17. Txc5 c6 18. Dd2 Db6 19. Tfc1 Wit staat beter. 19...a5 20. e4 a4 21. f5 axb3 22. f6 Wilde hij snel winnen? Na de huis-tuin-en-keukenzet 22. axb3 zou zwart in grote problemen zijn.

22...Dxc5 Dit harde antwoord had Aronian ongetwijfeld over het hoofd gezien. Als hij de dame pakt met 23. Txc5 krijgt zwart met 23...bxa2 24. Tc1 a1D 25. Dg5 Dxc1+ 26. Dxc1 h6 met twee torens voor de dame duidelijk voordeel. Aronian mocht van geluk spreken dat zijn matdreigingen nog net goed genoeg waren om een min of meer acceptabele stelling over te houden. 23. a4 Na deze snel gespeelde zet ging Aronian in de toernooizaal rondwandelen alsof er niets aan de hand was. 23...Dxc1+ 24. Dxc1 b2 25. Dxb2 Txa4 Met twee torens tegen wits dame heeft zwart duidelijk voordeel, maar het blijft een zware strijd. 26. Dc1 gxf6 27.h4 Tfa8 28. Kh2 dxe4 29. exf6 Kh8 30. Df4 e3 31. Dxe3 Txh4+ 32. Kg3 Th5 33. Kg4 Tf5 34. Le4 Tg8+ 35. Kh4 Txf6 Hierna is het geforceerd remise. Een veel betere kans was 35...Tfg5. Na 36. Dxg5 Txg5 37. Kxg5 is het eindspel nog niet helemaal duidelijk, maar met twee pionnen meer moet zwart kunnen winnen. 36. Dc3 Kg7 37. Dg3+ Tg6 38. De5+ Nu kan zwart niet meer aan eeuwig schaak ontsnappen. 38...Tf6 39. Dg5+ Tg6 40. De5+ Kf8 41. Db8+ Ke7 42. Dc7+ Kf6 43. Df4+ Kg7 Remise.