Hoor het stormen in mijn hoofd

Het genre van het ‘ouderboek’ groeit net zo gestaag als er aftakelende ouders bijkomen (en verdwijnen). Ook Erwin Mortiers ongemakkelijke nieuwe roman over zijn moeder valt er onder. ‘Als de aftakeling van een ouder één ding wakker roept in een kind, dan is dat een verlangen om het verval vast te leggen. Daarbij hoort allereerst het

Erwin Mortier (tekening Paul van der Steen) Het genre van het ‘ouderboek’ groeit net zo gestaag als er aftakelende ouders bijkomen (en verdwijnen). Ook Erwin Mortiers ongemakkelijke nieuwe roman over zijn moeder valt er onder.

‘Als de aftakeling van een ouder één ding wakker roept in een kind, dan is dat een verlangen om het verval vast te leggen. Daarbij hoort allereerst het markeren van een beginpunt, zoals Erwin Mortier dat doet in zijn vandaag verschenen Gestameld liedboek: ‘Het begint met het woord ‘boek’, het woord dat haar maar niet te binnen wil schieten wanneer ze op een middag voor mijn bibliotheek staat en vraagt wanneer ik nog ‘s, je weet wel, zo’n ding, of ik binnenkort weer ‘s - en ze bergt haar handen met de vingers gestrekt naast elkaar en klapt ze open en dicht. Of ik dat nog ‘s ging doen, dat schrijven, hoe heet dat zo’n ding. Ze geeft mijn vader een por met de elleboog: Zeg jij het, jij weet het.’

Veel pijnlijker kan het niet worden: een oude vrouw, de moeder van een schrijver nog wel, die staand in een kamer die vier letters niet meer uit haar brein kan opdiepen, waarbij het allemaal alleen maar erger kan wordt door die hier-is-niets-aan-de-handerige por in de zij van haar man. (Iets pijnlijker blijkt het trouwens nog wel te zijn: de vrouw is pas zesenzestig).

[...] Mortier schrijft intens betrokken over de moeder en vol woede over haar ziekte. Instemmend haalt hij een vriend aan die over de dementie van zijn eigen moeder zei: ‘Het is de meest lafhartige, achterbakse ziekte die ik ken. Ze heeft mijn moeder uitgewrongen als een dweil en in een hoek gesmeten.’

Maar naarmate het boek vordert begin je te dagen dat je iets mist: eigenlijk kom je heel weinig over de moeder te weten, over de tijd waarin ze nog niet  was ‘uitgewrongen’. [..] De meest voor de hand liggende vorm van troost -het vieren van het moois dat er is geweest -ontzegt hij zichzelf en de lezer. Gestameld liedboek staat vol met zinnen als ‘Maar alles moet kapot’. Mortier haalt Flaubert aan: ‘Dom zijn, egoïstisch en gezond, ziehier wat je nodig hebt om gelukkig te zijn. Maar als het eerste ontbreekt, dan is alles verloren.

[..] Het citaat drukt de kern van Gestameld liedboek uit. Dit is een troosteloos boek, of preciezer: een boek over ontroostbaarheid. Die ontroostbaarheid strekt zich veel verder uit dan de ziekte van de moeder, die heeft de hele wereld van Mortier in zijn greep.’

De volledige bespreking van Gestameld liedboek kunt u hier lezen.