Gaddafi als voorbeeld

Het is in Zuid-Afrika weer bon ton om te klagen over het ‘imperialistische Westen’. De val van Moammar Gaddafi is volgens boze intellectuelen een voorbeeld van ‘neokolonialisme’. Het Internationaal Strafhof, dat Gaddafi wil vervolgen, is volgens de twitterende zangeres Simphiwe Dana een ‘marionet’ van de heersende machten – en ook van de Zuid-Afrikaanse blanke oppositie. ‘Never again!’ kopt het pan-Afrikaanse maandblad New African boven een stuk dat vraagt: ‘Kunnen wij de VN vertrouwen?’

Vanwege het WK-rugby is Nieuw-Zeeland voor Zuid-Afrika op het moment eigenlijk het enige buitenland dat er toe doet. Maar vanuit een ooghoek houden de kranten de jacht op Gaddafi elders op het continent goed in de gaten. Ook de WikiLeaks-onthulling dat president Robert Mugabe van buurland Zimbabwe doodziek is, kwam groot in het nieuws. Veel jongeren in het regerende ANC vinden dat de Zuid-Afrikaanse president Zuma een voorbeeld zou moeten nemen aan de onafhankelijke Afrikaanse positie die zowel Gaddafi als Mugabe tegenover de vermeende imperialisten inneemt.

De ongewone verontwaardiging over het buitenland is dus deels voor binnenlands gebruik. Het Westen heeft Afrika volgens Zuma verraden door Libië te bombarderen nog voordat Afrikaanse leiders Afrikaanse oplossingen konden verzinnen. Nadat Zuid-Afrika in de VN-Veiligheidsraad met westerse landen meestemde over een no-fly-zone, probeert Zuma thuis de imagoschade thuis te beperken. Voor veel Zuid-Afrikanen is er tenslotte weinig verschil tussen de invasie in Libië en die in Irak in 2003. Het Westen is op voorhand verdacht en op internet lijkt de inbreuk op de soevereiniteit van een andere Afrikaanse staat te leiden tot een snel groeiende fanclub voor Gaddafi.

„Het Westen had een voorwendsel nodig om Libië binnen te vallen en Gaddafi af te zetten. Het beschermen van burgers was het beste excuus”, twittert de invloedrijke blogger Sentletse Diakanyo. Gaddafi is volgens Diakanyo „geen dictator” omdat zijn woord in Libië „niet absoluut” was. „42 jaar aan de macht maakt je niet een dictator.”

Of de sinds 1980 regerende Mugabe wel een dictator is, meldt Sentletse niet. Maar op het nieuws dat de 87-jarige Mugabe terminaal ziek zou zijn was vanuit Zimbabwe zelf maar één reactie mogelijk. „Allemaal imperialistische leugens.”

Peter Vermaas