Een Palestijnse staat, als het ware

‘Palestina’ gaat binnenkort lidmaatschap van de Verenigde Naties aanvragen. De Palestijnen zeggen dat het tij niet eerder zo meezat, maar Israël is tegen en Amerika dreigt met een veto.

Jonge Palestijnse vluchtelingen plakken posters op een Israëlische scheidingsmuur in Betlehem. Op de posters staan zij zelf, met daarop de vlaggen van de landen die een onafhankelijke Palsetijnse staat steunen. Foto AFP Palestinian children and volunteers from the Aida refugee camp help to paste posters of themselves holding painted flags from countries that support a bid for Palestinian statehood, on Israel's separation barrier in the West Bank town of Bethlehem, Friday, Sept. 9, 2011. Palestinian Munther Amira from the Youth Activities Center in the Aida refugee camp came up with the idea for the painted posters when he saw that the french street artist JR was in the West Bank and Israel doing a project which entailed people getting their photo taken and then printed large. Amira organized a group of children from the camp to go take their photos and then paint flags to help rally support for U.N. recognition for a Palestinian independent state. (AP Photo/Tara Todras-Whitehill)
Jonge Palestijnse vluchtelingen plakken posters op een Israëlische scheidingsmuur in Betlehem. Op de posters staan zij zelf, met daarop de vlaggen van de landen die een onafhankelijke Palsetijnse staat steunen. Foto AFP Palestinian children and volunteers from the Aida refugee camp help to paste posters of themselves holding painted flags from countries that support a bid for Palestinian statehood, on Israel's separation barrier in the West Bank town of Bethlehem, Friday, Sept. 9, 2011. Palestinian Munther Amira from the Youth Activities Center in the Aida refugee camp came up with the idea for the painted posters when he saw that the french street artist JR was in the West Bank and Israel doing a project which entailed people getting their photo taken and then printed large. Amira organized a group of children from the camp to go take their photos and then paint flags to help rally support for U.N. recognition for a Palestinian independent state. (AP Photo/Tara Todras-Whitehill) AP

Aan de realiteit van alledag zal het indienen van het aanvraagformulier niet direct iets veranderen. De controleposten zijn die dag bemand. De muren, wegversperringen en nederzettingen blijven die dag staan. En de dag daarna, en de dagen daarna.

Toch wordt de komende aanvraag van ‘Palestina’ voor volledig lidmaatschap van de Verenigde Naties gezien als een historisch moment. En dat zal worden in de Palestijnse straten worden gevierd alsof een soevereine staat nabij is, gebaseerd op de grenzen van 1967, met (Oost-)Jeruzalem als hoofdstad. Een staat zonder Israëlische aanwezigheid.

„Het allerbelangrijkste van deze stap is dat het Palestijnse volk weer uitzicht krijgt op een einde aan de bezetting”, zegt Samih Shabib, politiek analist aan de universiteit van Birzeit. En taalgebruik helpt daarbij, denkt hij. „Na toetreding tot de Verenigde Naties leven we niet meer in bezet gebied, maar in een bezet land. En de Palestijnen vormen dan niet meer ‘een kwestie’, maar een staat.”

Feitelijk kunnen de VN geen staten erkennen, dat doen alleen andere staten of regeringen, bilateraal. In de praktijk echter wordt lidmaatschap van de VN beschouwd als een bevestiging dat een land een internationaal erkende soevereine staat is. Nu heeft ‘Palestina’ bij de VN de status van permanente waarnemer. Niet als staat, maar als ‘entiteit’.

Deze week is de publiciteitscampagne begonnen om aandacht en sympathie te genereren voor de Palestijnse actie. Wanneer Mahmoud Abbas als voorzitter van de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (als president heeft hij niet de bevoegdheid) de aanvraag overhandigt aan VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon is nog niet precies bekend. Maar het zal zijn in de eerste week van de jaarlijkse bijeenkomst van de VN in New York, die 19 september begint. Op 23 september spreekt president Abbas de Algemene Vergadering toe.

Lidmaatschap moet worden goedgekeurd door een tweederdemeerderheid van de 193 lidstaten, na een aanbeveling van de Veiligheidsraad. Palestijnse vertegenwoordigers reizen de wereld over om te lobbyen. De teller staat op 122 voorstanders.

In het hoofdkantoor van de PLO in Ramallah heerst een opgewekte stemming. „Dit wordt een hoogtepunt van een brede, diplomatieke strategie waar we al lang aan werken”, verklaart PLO-woordvoerder Xavier Abu Eid. „Een belangrijke stap naar vrijheid en onafhankelijkheid.”

Tegelijk beseft het Palestijnse volk dat toetreding tot de de VN niet direct vrijheid en onafhankelijkheid brengt, zegt Abu Eid. „De VN hebben ons eerder teleurgesteld.” (zie kader.) Maar hij meent dat de Palestijnen het tij niet eerder zo mee hadden. „De timing is perfect. Een tweestaten-oplossing is alom geaccepteerd, Israël is internationaal geïsoleerd en er is enorm veel aandacht voor onze zaak. Dit is onze kans.”

De verwachting is dat de PLO die meerderheid in de Algemene Vergadering haalt. Voor de Palestijnen zit het venijn in de vereiste voordracht door de Veiligheidsraad. De Verenigde Staten hebben namelijk een veto aangekondigd.

Als volledig VN-lidmaatschap wordt geblokkeerd, kan Abbas proberen de Palestijnse waarnemersstatus op te waarderen door in de Algemene Vergadering erkenning te vragen als ‘staat die geen lid is’ – wat te interpreteren is als impliciete erkenning. Met die status kunnen de Palestijnen ook verdragen ondertekenen.

Hij houdt niet van dreigen, zegt Abu Eid, maar dit is misschien wel de laatste Palestijnse poging tot een tweestaten-oplossing. „Als we er nu niet in slagen een Palestijnse staat te realiseren, is de kans groot dat er over vijf jaar geen Palestijn meer rondloopt die een pijnlijke concessie als deze nog zou willen vieren. Bedenk wel dat we nu erkenning vragen voor een staat op 22 procent van de omvang van het oude Palestina. Israël zou moeten staan juichen.”

Maar premier Netanyahu spreekt van een gevaar voor Israël en een rem op het vredesproces – dat al volledig is vastgelopen. De Palestijnen weerspreken dat de gang naar de VN de onderhandelingen zal belemmeren. Analist Shabib: „Natuurlijk zullen we ook hierna moeten onderhandelen met Israël. Als we een staat zijn, kunnen we dat juist beter. Omdat de partijen dan op papier tenminste gelijkwaardig zijn.”