Combat-sommeliers

In Italië moeten carabinieri wijnvervalsingen opsporen, weet Harold Hamersma.

The label of a 1997 Castello Romitorio brunello bottle of wine is shown in this undated photo released to the press on Oct. 12, 2009. The art for the label was created by Italian artist Sandro Chia who is also owner of the estate. Source: Castello Romitorio via Bloomberg EDITOR'S NOTE: NO SALES. EDITORIAL USE ONLY.
The label of a 1997 Castello Romitorio brunello bottle of wine is shown in this undated photo released to the press on Oct. 12, 2009. The art for the label was created by Italian artist Sandro Chia who is also owner of the estate. Source: Castello Romitorio via Bloomberg EDITOR'S NOTE: NO SALES. EDITORIAL USE ONLY. Via Bloomberg

Als het geen seksschandaal met Berlusconi in de hoofdrol is, dan is het wel weer een wijnincident dat de gemoederen in Italië – en daarbuiten – verhit. Voor de ramptoeristen onder u: in 2000 werden één miljoen flessen valse Chianti ontdekt en tijdens onderzoek doken bovendien nog 200.000 flessen valse Sassicaia op. Vooral die laatste hoeveelheid is een prestatie van jewelste omdat van het origineel van deze Super-Tuscan maar de helft wordt geproduceerd.

Nu gaat het in dit geval nog om vervalsingen van kostbare wijnen, maar het dievenspoor leidt inmiddels ook richting de budgetuit-voeringen. Zo kwam er in 2008 70 miljoen liter Italiaanse rode wijn op de markt met een prijskaartje van rond de euro, waarvoor nauwelijks druiven waren gebruikt. Water, suiker en vooral bietensap bleken de hoofdbestanddelen.

Vanzelfsprekend werd het incident gebagatelliseerd door de Italiaanse minister van landbouw die de vondst ‘een storm in een glas water’ noemde. Hij heeft zich waarschijnlijk ook niet opgewonden over de 24.000 hectoliter namaak pinot grigio en prosecco die het jaar daarvoor in de buurt van Verona waren opgedoken.

Opmerkelijk is dat, als het probleem dan zo klein is, er wel een speciaal Italiaans wijnfraudeteam in het leven werd geroepen. Deze unit van combat-sommeliers bestaat uit carabinieri die een opleiding tot wijnkelner hebben gekregen, zodat zij makkelijker echt van onecht kunnen onderscheiden.

En deze brigate rosso, rosato e bianco mocht meteen bonnen gaan schrijven. Want in 2008 diende zich weer een schandaal aan dat als Brunellogate door het leven gaat. Enkele Toscaanse wijnboeren werden ervan beschuldigd internationale druivenvariëteiten toegevoegd te hebben aan Brunello di Montalcino, om zo een van de beroemdste rode wijnen van het land wat ‘toegankelijker’ te maken. Een doodzonde, want officieel dient Brunello te bestaan uit louter sangiovese.

Wellicht had een en ander tot niet meer dan een rimpeling in de wereldwijde wijnvijver geleid als het niet juist een aantal toonaangevende producenten was geweest dat was betrapt. Fascinerend is dat drie jaar later dit incident trouwens weer lijkt weggemoffeld. Hugh Johnson schrijft er in zijn Wijngids 2011 over: „Als de wereld op zijn laatste benen zou lopen, zou het leven in Italië gewoonlijk net zo doorgaan als daarvoor.” Toch vervolgt Johnson: „Het was dramatisch. Wijnhuizen en hun wijnen werden geconfisqueerd: een groot schandaal. Maar nu is alles weer rustig. De beschuldigingen van de autoriteiten zijn ingetrokken, Montalcino houdt zijn adem in terwijl de wijnwereld het vergeet. Dat is Italië.”

Maar het is ook Italië om weer op de oude voet door te gaan. Ondertussen is een van de meest invloedrijke oenologen (een oenoloog is een wijnbouwtechnisch ingenieur) van het land benoemd tot president van het Consorzio di Brunello di Montalcino. Hoogst curieus, want het was juist deze Ezio Rivella die voorstander was van het wijzigen van de Brunello-receptuur. En al bleek uit een recent gehouden referendum dat het gros van de producenten daar tegen is, dat heeft Rivella er niet van weerhouden nu een voorstel in te dienen om dan maar bij Rosso di Montalcino het gebruik van merlot, cabernet sauvignon en syrah toe te staan. Het ‘kleine broertje van Brunello’ (ook 100 procent sangiovese, maar minder lang gelagerd) zou dan – vrij naar de slagzin van de Nederlandse frisdrank Rivella ‘een beetje vreemd maar wel lekker’ – wat makkelijker drinkbaar worden.

Tegenstanders van deze gedachte zijn tot in Engeland te vinden. Daar is Master of Wine Nicolas Belfrage zelfs een online handtekeningenactie begonnen om wat Montalcino betreft alles bij het oude te laten. Om de eigen identiteit en het unieke karakter van de wijn niet aan te tasten. Om geen knieval te maken voor commercie. En om weg te blijven van mainstream. „Geen kwaad woord over cabernet en merlot”, schrijft hij in zijn betoog. „Maar het is toch ook ondenkbaar dat er voor een bordeaux-blend sangiovese gebruikt mag worden?”

Zeker. Alleen ligt Bordeaux niet in Italië.