Terugkijken op tien jaar angst voor islamterreur

In Duitsland en Italië zou het decennium van de Rote Armee Fraktion (RAF) en de Rode Brigades de geschiedenis ingaan als ‘de jaren van lood’. Er is nog geen naam voor de afgelopen tien jaar, die in de hele westerse wereld minstens zo sterk bepaald zouden worden door angst voor terrorisme. Misschien zullen we ons die periode herinneren als de jaren dat je geen flesje water mee mocht nemen in een vliegtuig.

Het stilstaan bij het feit dat een historische gebeurtenis tien of twintig of honderd jaar geleden plaatsvond, heeft vaak iets willekeurigs. Maar de stroom aan mediapubliciteit over 11 september 2001 valt wel samen met het afsluiten van een tijdvak, en wel in een mate die ik niet zo snel had zien aankomen.

Van Al-Qaeda is na de dood van Osama bin Laden niet veel meer over dan in 1980 van de RAF. Zo rond de herdenking van de aanval op de Twin Towers wordt hier en daar nog wel alarm geslagen, maar dat geldt ook voor een opleving in de sociale media van de complottheorieën over duistere machten achter 9/11.

Behalve de liquidatie van Bin Laden hebben ook de Arabische Lente en het plegen van aanslagen door eenlingen als Anders Breivik invloed op het ten grave dragen van de angst voor het moslimterrorisme. De huidige Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb) Erik Akerboom zei gisteren in EenVandaag (AVRO) dat de kans op georganiseerde acties van homegrown terroristen in Nederland klein is geworden.

De rol van de televisie in het voortdurend waarschuwen voor de vijanden onder ons was de afgelopen jaren veel groter dan in de jaren zeventig. In Nederland werd die angst verder aangejaagd door de moorden op Fortuyn en Van Gogh en de politieke winst die behaald kon worden met stemmingmakerij tegen moslims in het algemeen.

Edwin Bakker, hoogleraar terrorisme en contraterrorisme, zagen we eindeloos vaak commentaar leveren op deze of gene dreiging. Gisteren zei hij in EenVandaag: „Ik denk dat we zeker rond de Hofstadgroep de dreiging veel groter hebben gemaakt dan nodig was.”. Vervolgens trok hij daar persoonlijk het boetekleed voor aan.

Later op de avond zei bij de VPRO een Amerikaanse militair die in Bagdad burgers had beschoten: „De enige terroristen in Irak waren wijzelf.”

Tot zover het goede nieuws. Het slechte nieuws is dat in de volgende reportage van EenVandaag bewoners van het Westland en de Noordoostpolder hun zorg uitten over diefachtige en alcoholistische Polen. Als het de moslims of de Roemenen niet zijn, dan wel die luie Grieken.

De angst voor de ander neemt gewoon steeds nieuwe vormen aan in het decennium dat bepaald gaat worden door economische bestaansonzekerheid. In dat opzicht zijn we nog lang niet af van de loden jaren en blijft de televisie gretig populaire deuntjes fluiten.