Opinie

Mens, durf te luisteren

De ombudsman

Nederland heeft trek in filosofie, zelfs op tv. Na Het filosofische kwintet begint omroep Human met de 12-delige reeks Durf te denken, gewijd aan denkers uit de ‘Humanistische canon’. Filmpjes, interviews en kringgesprekken geven een indruk van onder anderen Spinoza, Sartre, Erasmus en Montaigne.

Natuurlijk geen onpartijdige indruk, want het humanisme geldt hier als norm. Uitgesproken anti-humanisten als Nietzsche, Heidegger en Foucault komen er niet in. Maar goed, je verwacht Herman Philipse ook niet op de eerste rij in Nederland zingt op zondag (EO).

Durf te denken is een aardige reeks, al is op de inhoud het nodige af te dingen. In de eerste aflevering bekwamen filosofen, scholieren en geïnteresseerde leken zich in het ‘socratische gesprek’. Dat betekent heel veel „naar elkaar luisteren” en „ontdekken”. Een scholiere zegt: „Er ontstaat een soort verbinding met elkaar.” Jos Kessels, een van de bekendste praktische filosofen in Nederland, legt uit dat het socratische gesprek van groot belang is voor „leerprocessen in organisaties”, „innovatie” en „leiderschap”.

Hartverwarmend, en ook heel erg Nederlands. Dat het in het socratische gesprek niet ging om wederzijds begrip, maar om het methodisch zoeken naar de waarheid blijft helaas wat onderbelicht. Je zou eens moeten concluderen dat iemand echt ongelijk heeft.

Ook Socrates is erg bij de tijd. „Dankzij hem draait de huidige filosofie om menselijke vragen en problemen”, aldus het commentaar. Zou het? De huidige academische filosofie – waar enige beheersing van logica en formele talen onmisbaar is – staat juist mijlenver af van „menselijke problemen”. Maar dat is aan televisie waarschijnlijk minder besteed.