Het kabinet kiest nu voor Europa...

Het kabinet wil de euro redden, zo bleek deze week.

Daarover is Rutte nu helder. „Welkom terug in het pro-Europese kamp.”

De opdracht voor premier Rutte was niet eenvoudig. Schrijf nou eens op hoe je denkt over de toekomst van de euro, was eigenlijk de vraag van de oppositiepartijen D66 en GroenLinks. Hun doel was duidelijk: VVD’er Mark Rutte moet kleur bekennen en daarmee bij voorkeur zijn anti-Europese gedoogpartner PVV verder isoleren.

Rutte en minister De Jager (Financiën, CDA) hebben geleverd wat de oppositie wenste. De Europese handrem is er af. „Welkom terug in het pro-Europese kamp” jubelde D66.

In een brief aan de Kamer legden Rutte en De Jager afgelopen woensdag de basis voor spelregels binnen de eurozone. Een Europees commissaris moet de bevoegdheid krijgen om die eurolanden hard aan te pakken die zich niet aan de financiële spelregels houden. Wie de afspraken schendt, krijgt „in toenemende mate” met die commissaris te maken.

Dat begint met monitoring van de lidstaat, het eindigt met de optie om uit de muntunie te stappen. En niet alleen buitensporige tekorten zijn voor de commissaris een aanleiding voor een goed gesprek. Ook onevenwichtigheden in de nationale economie – zoals „bubbels en excessieve private schuldopbouw” – kunnen door de commissaris worden aangepakt. Met bindende maatregelen en financiële sancties.

Is dit een ommezwaai? Voor een deel niet. De Jager hamert al lange tijd op zware, automatische sancties voor landen die financieel uit de pas lopen. In die zin is de visie van het kabinet een uitwerking van de roep om harder ingrijpen. Maar in politiek Den Haag zien veel mensen de toekomstvisie wel degelijk als een ommezwaai. „Dit wordt zo het meest Europese kabinet in jaren”, verzucht Kamerlid Ewout Irrgang van de SP. Die partij ziet niets in uitbreiding van de Brusselse macht. En dat geldt ook voor gedoogpartner PVV van Geert Wilders.

De koerswijziging komt tot uiting in de roep om een onafhankelijk Europees begrotingsorgaan. Enkele weken geleden pleitte CDA-fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma hier al voor. Het was het begin van een meer Europese koers van de christen-democraten. Toen Rutte met dit plan werd geconfronteerd reageerde hij afhoudend: eerst moeten de begrotingsafspraken helder zijn, daarna kijken we wel wie of wat die afspraken gaat controleren. Van zo’n afhoudende reactie, gedeeld door de VVD-fractie, is in de toekomstvisie geen sprake meer. Die verandering ergert de PVV. „Dat eurofielen in Brussel de kans krijgen zich te bemoeien met nationale begrotingen is ongewenst”, zegt de partij.

Kamerlid Mark Harbers (VVD) constateert geen trendbreuk. „De brief geeft goed weer hoe de eurolanden aan de afspraken gehouden kunnen worden. Die afspraken zijn wel gemaakt, maar vaak niet nagekomen.”

Veel discussies in de Kamer gingen recentelijk over het al of niet overdragen van soevereiniteit. Ronald Plasterk (PvdA) en Wouter Koolmees (D66) spraken de hoop uit dat die woordspelletjes nu ophouden. De voorgestelde strenge Brusselse regels gelden immers ook voor Nederland en dus wordt er volgens hen soevereiniteit ingeleverd. Volgens Harbers is van overdracht echter geen sprake. „Voordat Brussel iets doet, moet je er als land een potje van gemaakt hebben. Dat zal Nederland niet raken. Ook al is er hier een onevenwichtigheid, dan nog zijn we baas in eigen huis om het op te lossen.”