Heks in de klem

Net als Madonna met de film W.E. wil Anne Sebba de reputatie van Wallis Simpson nuanceren. Ja, ze was een hoerig type, maar het was Edward VIII die per se met haar wilde trouwen.

FILE - In this Jan. 2, 1939 file photo the Duke Windsor and Duchess of Windsor Wallis Simpson stand at the entrance of the Villa De La Croe in Cap Antibes, Cannes, where they celebrated the New Year. Watch out, Kate Middleton. Another royal consort is in the limelight as the royal wedding approaches. Wallis Simpson, the American divorcee who scandalized Britain and brought down a king in the 1930s, is back in style.(AP Photo, File)
FILE - In this Jan. 2, 1939 file photo the Duke Windsor and Duchess of Windsor Wallis Simpson stand at the entrance of the Villa De La Croe in Cap Antibes, Cannes, where they celebrated the New Year. Watch out, Kate Middleton. Another royal consort is in the limelight as the royal wedding approaches. Wallis Simpson, the American divorcee who scandalized Britain and brought down a king in the 1930s, is back in style.(AP Photo, File) AP

Anne Sebba: That Woman. The Life of Wallis Simpson Duchess of Windsor. Orion Publishing, 400 blz. €27,-

E en serie persoonlijke brieven, bij toeval gevonden op een zolder, is de basis voor That Woman, de nieuwste biografie over Wallis Simpson (1896-1986). Anne Sebba, historicus en journalist, poogt op basis daarvan de reputatie van Simpson, als de vrouw die door haar zelfzucht de Britse troon deed wankelen, bij te stellen.

Sebba is niet de eerste die dat probeert. Over de gemankeerde koning Edward VIII en diens echtgenote, de latere Duke en Duchess of Windsor, zijn in de afgelopen driekwart eeuw tientallen boeken geschreven, niet in de laatste plaats door de hoofdpersonen zelf: zijn autobiografie A King’s Story (1951) en Wallis’ The Heart has its Reasons (1956) ademen verongelijkheid en zelfrechtvaardiging. De biografie van Wallis, geschreven door de eveneens naar Parijs uitgeweken Diana Mosley (echtgenote van de Britse fascistenleider Oswald Mosley, die tot haar dood over Hitler blééf spreken als over ‘darling Hittles!’) was die van een hechte vriendin van de Windsors, en zij neemt – voorspelbaar – evenmin kritisch afstand. De populariteit van de recente film The King’s Speech – over de stotterende jongere broer van de Duke of Windsor, die in 1937 tegen zijn zin koning George V moest worden, en de aanstaande 75-jarige herdenking van de troonsafstand, hebben dit jaar tot nieuwe publicaties over de hoofdpersonen in de abdicatiecrisis geleid, waaronder That Woman.

Nazi-spionne

Sebba meent dat Simpson misschien wel haar reputatie van ‘de heks, de hoer en de nazi-spionne’ verdient, maar ze maakt ook aannemelijk dat ze door de obsessie van Edward VIII met haar persoon destijds is klemgezet. Ze was niet uit op een huwelijk. Wegens de status die het haar verleende zou Simpson wel de verhouding met de koning hebben willen voortzetten, maar was ze toch liever getrouwd gebleven met ‘haar grote liefde’. Dat was volgens Sebba Ernest Simpson, de man die ‘zijn vrouw neerlegde voor zijn koning’ om maar geen publiek schandaal te veroorzaken. Maar, zo betoogt Sebba, de verhouding tussen Simpson en Edward VIII had gemakkelijk langer kunnen duren. Het Britse establishment in die tijd vond de verhouding niet ongewoon, de Britse pers was nog ingetogen en het volk wist heel lang van niets.

Kan iemand deze nuance in het imago van de Duchess of Windsor na al deze jaren nog schelen? Het antwoord blijkt ‘ja’. De naam van Wallis Simpson vermag de Britse publieke opinie nog steeds tot opwinding te brengen. Nooit, zelfs niet na de dood van Prinses Diana, heeft het Britse koningshuis zo gewankeld als in december 1936. Elf maanden na het overlijden van Koning George V (de grootvader van de huidige koningin) zag diens 42-jarige opvolger Edward VIII af van zijn koningschap om te kunnen trouwen met de toen 40-jarige Wallis Simpson-Warfield, een Amerikaanse societystreber die nog twee eerdere echtgenoten had rondlopen.

Dat Edward VIII – ‘David’ voor zijn familie – een egocentrische lichtgewicht met nazi-sympathieën was die met zijn stap de Britten veel ellende heeft bespaard, zou pas later blijken. Toen hij aftrad, was hij in de ogen van het publiek meer slachtoffer dan dader: de golden boy die door die schandelijke Wallis Simpson was verleid met seksuele kunsten als de ‘Chinese clasp’ die ze in Shanghai had geleerd. Volgens de gezaghebbende Amerikaanse journalist H. L. Mencken moesten zelfs taxichauffeurs in New York, overmand door tranen, hun taxi aan de kant zetten bij het aanhoren van Edwards radio-toespraak over zijn aftreden.

Na de troonsafstand nam een jongere broer, George VI, vader van de huidige koningin Elizabeth II, de troon over. Edward VIII en Simpson werden de Duke en Duchess of Windsor en sleten de rest van hun dagen in grote luxe en intellectuele ledigheid voornamelijk in Parijs. Wederzijdse vijandelijkheden tussen hen en de koninklijke familie – Simpson was ‘that woman’, de toenmalige koningin en latere Queen-Mother Elizabeth ‘the cook’ of het ‘fat monster of Glamis’ in het jargon van de Duchess – duurden tot vrijwel het einde voort. Simpson werd geduld bij de begrafenis van haar echtgenoot op Windsor in 1972, maar ze werd door de Britse royals aan haar lot overgelaten tijdens haar laatste gruwelijke jaren in Parijs, toen ze volgens een ooggetuige ‘een zwartgeblakerd aapje in een bed’ was. Zij overleed in 1986 en mocht uiteindelijk naast haar echtgenoot worden begraven.

Openlijk bedrogen

Sebba had voor deze biografie als eerste toegang tot bepaalde (regerings-)documenten. Daaruit blijkt onder meer dat Ernest Simpson eigenlijk Solomon heette en van joodse afkomst was. De implicatie is dat Edward VIII Simpson waarschijnlijk geen blik waardig had gekeurd, als hij dat had geweten. Sebba speculeert op basis van de nieuwste psychologische inzichten ook verder over de al vaak geanalyseerde verhouding tussen de openlijk dominante Simpson en haar onderdanige echtgenoot.

Die liet zich keer op keer in het openbaar vernederen: op de knieën zoekend naar een verloren gegaan juweel uit haar kostbare collectie, letterlijk op de vingers getikt aan tafel en openlijk bedrogen toen Simpson een relatie aanging met de Amerikaanse homoseksueel Jimmy Donahue. Diens gewoonte was om in het openbaar zijn geslachtsdeel uit zijn broek te laten hangen of op een bord te leggen en zo de ober in verlegenheid te brengen. Sebba suggereert dat Simpson fysiek meer als man, dan als vrouw was geboren en dat de Duke latent homoseksueel was.

Voor mensen die het allemaal niet al eerder hebben gehoord, leest That Woman als een onderhoudende boek over het vooroorlogse Britse establishment. Het geeft ook antwoord op de steeds terugkerende vraag waneer Koningin Elizabeth II, die volgend jaar haar diamanten jubileum als vorstin viert, gaat aftreden. Het antwoord is: nooit, tenzij ze er dood bij neervalt. Als haar door haar ouders, na het abdicatie-drama rondom haar oom David, één ding is ingeprent is het dit: ‘Plicht gaat altijd voor.’ Zij dient haar tijd uit, overeenkomstig de eed bij haar troonsbestijging: te dienen ‘as long as I shall live‘.