...en dramt in Brussel zijn zin door

Rutte wil landen die zich niet aan het Stabiliteitspact houden automatisch straffen.

En neemt daarmee afstand van Frankrijk en Duitsland.

A European Union flag waves above the ancient Parthenon temple, at the Acropolis Hill, in Athens on Monday, July 11, 2011.Greece's Socialist government on Monday named a five-member committee to head a euro50 billion ($71.2 billion) privatization program aimed at easing the country's euro340 billion ($484.2 billion) national debt. (AP Photo/Petros Giannakouris)
A European Union flag waves above the ancient Parthenon temple, at the Acropolis Hill, in Athens on Monday, July 11, 2011.Greece's Socialist government on Monday named a five-member committee to head a euro50 billion ($71.2 billion) privatization program aimed at easing the country's euro340 billion ($484.2 billion) national debt. (AP Photo/Petros Giannakouris) AP

Begrotingsdiscipline en keiharde automatische straffen tegen ‘zondaars’. Nederland staat in Europa bekend als een enorme drammer op dit gebied. Dat bleek afgelopen woensdag niet alleen uit het plan van premier Rutte om een speciale Europese begrotingscommissaris te benoemen die deze zondaars ongeveer onder curatele kan stellen. Maar het bleek óók uit het feit dat er deze week een Brussels akkoord kwam over sancties in het Stabiliteitspact: die worden mede door hevige Nederlandse druk toch wat automatischer dan sommige andere landen wilden.

„Als de Europese Commissie straks sancties afkondigt tegen een land dat de begrotingsregels overtreedt, wordt het héél moeilijk om daaraan te ontsnappen”, aldus Corien Wortmann, de CDA-Europarlementariër die intensief bij de onderhandelingen was betrokken.

Dit besluit is onderdeel van wat in de Brusselse wandelgangen het sixpack heet. Dit is een pakket met nieuwe Europese spelregels voor grotere begrotingsdiscipline en meer controle op gezonde economische politiek vervat in zes stuks Europese wetgeving. Het hele pakket moet in één keer worden goedgekeurd. Maar na bijna een jaar kwamen de onderhandelingen hierover in juli muurvast te zitten. Probleem: hoever moeten de sancties worden aangescherpt?

De meeste lidstaten wilden geen volautomatische sancties. Vooral Frankrijk wenste dat landen er politieke controle over zouden houden, zodat een nieuwe regering niet automatisch zou worden gestraft voor de fouten van haar voorganger. En heeft het zin een land in financiële nood met boetes op te zadelen? Duitsland was wél voor automatische sancties, maar sloot in oktober 2010 een compromis met Frankrijk: zij zouden gaan voor ‘semi-automatische sancties’. Omdat Duitsland en Frankrijk dominant zijn in euroland, had de rest dit maar te slikken.

Maar hier was buiten het Europees parlement gerekend, dat akkoord moet gaan met dit soort wetgeving. De meeste parlementariërs vonden de Frans-Duitse deal te zwakjes, en eisten automatischer sancties. Ze weigerden het hele sixpack goed te keuren. In die strategie werden zij van harte gesteund door Nederland en de ECB. Dit heeft Europa afgelopen weken punten gekost: dat Europese leiders in het heetst van een existentiële schuldencrisis hun eigen economische hervormingen niet eens konden aannemen, was een regelrechte blamage. Maar het forceerde wel de doorbraak.

In deze strijd nam Nederland vanaf oktober 2010 stelling tegen de plannen van Duitsland en Frankrijk. Het Haagse trauma is dat beide landen in 2005 sancties ontliepen die de Commissie wilde afkondigen. Rutte wil voorkomen dat Parijs en Berlijn de Commissie, hoeder van het pact, nogmaals buitenspel zetten. Het voorstel van Rutte om de Commissie extra macht te geven op het gebied van het pact, vloeit daar logisch uit voort. Het heeft niets te maken met een pro-Europese draai, eerder met de angst van een klein landje voor overheersing door de groten.

In Brussel vinden sommigen het voorstel van Rutte juist anti-Europees: Duitsland en Frankrijk maken plannen voor een strakker bestuur van de eurozone, maar niet met de Commissie in de hoofdrol. Wat Rutte de andere Europeanen al lang en met behoorlijk wat tamtam duidelijk maakt, is dat Nederland dat laatste niet ziet zitten.