Denk groot: Big Think

De Amerikaanse sterrenkundige Neil deGrasse Tyson is een fenomeen. De Jesse Jackson van de wetenschap, zou je de directeur van het Hayden-planetarium in New York kunnen noemen. Griezelig welbespraakt, theatraal, zwart. Vierkant, vertrouwenwekkend postuur, vaderlijke uitstraling.

Als Tyson iets uitlegt, of wetenschap en onderwijs verdedigt, eet het publiek uit zijn hand. De website Big Think, een ‘kennisforum’ over ideeën die de toekomst vormgeven, heeft deze zomer een lang interview met Tyson op YouTube gezet.

Als hij daarin de grootste geleerde uit de geschiedenis benoemt, moet je hem nederig gelijk geven: Isaac Newton. „Newton is nogal griezelig, eigenlijk. Hij vogelt de wetten van de optica uit en ontdekt dat wit licht uit kleuren bestaat. That’s kind of freaky right there.”

Dan de botsingswetten en de wet van de zwaartekracht, en hij verklaart bovendien de planeetbanen – waarvoor hij eerst de wiskunde verrijkt met integraal- en differentiaalrekening. „En dan wordt hij zesentwintig.” Pauze. Radeloze gebaren. „En dan wordt hij zesentwintig. So that’s my man, Isaac Newton.” We zijn twee minuten verder.

De interviews van Big Think zijn van verre aan hun vorm te herkennen. De geïnterviewde in close-up tegen een witte achtergrond. De vragen komen als tekst in beeld en de spreker kijkt recht in de camera. Dat werkt verrassend goed. In elk geval blijken honderden groten der aarde bij Big Think prima met deze ongebruikelijke formule overweg te kunnen. Tyson ook, al komt hij nóg beter tot zijn recht met levend publiek om zich heen.

Zijn pleidooi voor NASA is hartstochtelijk genoeg. Waarom is NASA eigenlijk zo belangrijk? Omdat mensen overschatten hoeveel geld daarheen gaat. Veel lager dan 5 procent van het federale budget komen ze niet als ze moeten raden, terwijl het in werkelijkheid maar 0,6 procent is. „Dat is de zichtbaarheidsfactor: voor zó weinig geld krijg je zó veel zichtbaarheid.” En die zichtbaarheid laat mensen dromen van de toekomst en brengt kinderen op het pad van de wetenschap. In een paar zinnen schetst Tyson een scala aan urgente wetenschappelijke projecten en hij besluit met het dreigement: „Hoe meer je denkt dat je alleen maar naar beneden hoeft te kijken, hoe meer je verdoemd bent.”

Te midden van slinkende budgetten maakt Tyson zich zorgen om de Amerikaanse wetenschap maar niet om de wetenschap als zodanig. „Dan worden de dingen wel ergens anders ontdekt, zo werkt de wetenschap. Als wetenschapper maakt me dat niet uit. Als Amerikaanse wetenschapper zie ik liever al die uitvindingen en kansen hier terechtkomen, want dat is goed voor de economie. Wetenschap is niet alleen maar iets wat wetenschappers van de straat houdt.”

Met een evangelist als Neil deGrasse Tyson aan boord zijn Amerika’s kansen stukken beter dan zonder. Aan de andere kant: zijn woorden zijn hier ook te horen.

Herbert Blankesteijn

Dit is een wekelijkse rubriek over technologie.

De video van Neil deGrasse Tyson is te zien op nrc.nl/bekijks