'Dat ik werkloos ben is niet Obama's schuld'

De werkloosheid onder zwarte Amerikanen is hoog. Toch blijven ze Obama steunen. „Zonder sabotage van de Republikeinen was Obama al eerder met een goed banenplan gekomen.”

President Barack Obama waits to address a joint session of the United States Congress on the subject of job creation on Capitol Hill in Washington, September 8, 2011. REUTERS/Kevin Lamarque (UNITED STATES - Tags: POLITICS BUSINESS)
President Barack Obama waits to address a joint session of the United States Congress on the subject of job creation on Capitol Hill in Washington, September 8, 2011. REUTERS/Kevin Lamarque (UNITED STATES - Tags: POLITICS BUSINESS) REUTERS

De gesprekken stoppen, en cafébaas Girma Peklah zet de televisie harder als om zeven uur ’s avonds president Barack Obama in beeld verschijnt. Als Obama halverwege zijn banenspeech is, zegt Peklah: „Weet je, ik begrijp het soms niet meer. De plannen van Obama zijn niet slecht, maar zijn politieke tegenstanders gunnen hem geen succes. Wij betalen daar de prijs voor.”

Obama is hun man, en hij blijft hun man. Nog wel. De zes vaste klanten van Peklahs bruine café in het arme oosten van Washington, allemaal Afro-Amerikanen, stemden in 2008 allemaal op Obama.

In dit deel van de stad kreeg Obama een bijna oneindig vertrouwen. De stamgasten van Peklah knikken nog steeds instemmend als Obama het in zijn toespraak heeft over „de miljoenen Amerikanen die nu zitten te kijken, en die niet geven om politiek. Zij hebben echte zorgen. Sommigen moeten maanden naar werk zoeken.”

Zorgen hebben ze hier zeker. In het oosten van Washington heeft de werkloosheid de afgelopen jarenhard toegeslagen, veel harder dan in de rijkere blanke wijken van de gesegregeerde stad.

Van de Afro-Amerikanen is ruim 16 procent werkloos. Sinds de eerste jaren van de Republikeinse president Reagan, begin jaren tachtig, is dat percentage niet zo hoog geweest en het is bijna het dubbele van de gemiddelde werkloosheid in de Verenigde Staten van 9,1 procent.

Stewart Johnson, een middelbare man die alleen aan een tafeltje zit, raakte drie jaar geleden zijn baan kwijt. Hij werkte jarenlang als postbezorger, raakte grotendeels arbeidsongeschikt, en doet sindsdien kleine klusjes voor bekenden, zegt hij. „Natuurlijk is het niet Obama’s schuld dat ik geen vaste baan meer heb. Maar soms vraag ik me wel af: is dit nog de Obama van destijds? Zo scherp, en vol goede ideeën heb ik hem niet meer gezien.”

„De ellende is”, zegt Girma Peklah tegen Stewart Johnson, „dat Obama zoveel heeft moeten toegeven. Zonder de sabotage van de Republikeinen was hij al veel eerder met een goed banenplan gekomen. Dan was jij allang weer aan het werk geweest.”

Juist zwarte Amerikanen hebben de klappen gekregen van de economische crisis. En dat is wrang, want juist zij vormen de trouwste achterban van Obama. Weglopen doet de meerderheid niet, maar met een steun van 84 procent van de Afro-Amerikaanse kiezers is ook hier Obama’s populariteit op een historisch laag niveau.

Het opleidingsniveau onder Afro-Amerikanen ligt lager, waardoor ze kwetsbaarder zijn op de arbeidsmarkt. Daarbij werkt een relatief hoog aantal in de publieke sector, bij gemeenten, staten of de landelijke overheid. Juist daar smolten volgens cijfers van het ministerie van Werkgelegenheid sinds 2010 bijna een miljoen banen weg.

Het verlies aan banen in de publieke sector is zo hoog, dat ze de banengroei bij bedrijven voor een groot deel tenietdoet. In augustus kwam een einde aan een voorzichtige toename van de werkgelegenheid, en gingen er evenveel banen verloren als er bijkwamen.

Banen creëren is de kern van Obama’s wetsvoorstel. Het ambitieuze plan, een pakket stimuleringsmaatregelen met een waarde van circa 447 miljard dollar, moet belastingen voor bedrijven verlagen, extra geld voor gezinnen met middeninkomens opleveren, en banen in de publieke sector behouden. Als Amerikanen weer uitgeven en bedrijven weer durven te investeren, levert dat volgens Obama meer werkgelegenheid op.

Het plan klinkt bekend. In 2009 probeerde Obama ook banen te creëren met een enorme financiële impuls in de nationale economie. Dat mislukte. De Democratische regering investeerde vlak na Obama’s aantreden in twee jaar tijd ruim 750 miljard, veel meer dan deze keer, in maatregelen die sterk lijken op die van gisteren: lastenverlichting voor particulieren en bedrijven, geld naar infrastructurele projecten om personeel aan het werk te houden. In 2010 liep het project ten einde, en meteen daarna stortte de banenmarkt weer in. De stimuleringsmaatregelen hadden geen duurzaam effect.

„Het probleem met Obama’s plannen is dat ze gericht zijn op de korte termijn”, zegt econoom James Sherk, verbonden aan de conservatieve Heritage Foundation in Washington. „Ook nu richt hij zich op tijdelijke maatregelen, zoals een lastenverlichting. Daar hebben bedrijven alleen wat aan als ze weten dat ze volgend jaar niet opeens méér belasting moeten betalen.”

Alleen maar geld pompen in de economie is niet genoeg, zegt Sherk, die verwacht dat de gisteren voorgestelde 447 miljard dollar alleen op korte termijn een zichtbaar effect zal hebben. De economie is een ecosysteem, met duizenden elementen die we in beweging moeten krijgen.

Sherk mist daarom in de voorstellen een gedegen plan om nieuwe banen te creëren. „Wie nu in Amerika een baan heeft, wordt niet snel meer ontslagen. Het percentage ontslagen ligt lager dan de afgelopen vier jaar. Het probleem is vooral dat er niks bíj komt.”

De vaste gasten van het café van Girma Peklah geven Obama het voordeel van de twijfel. Stewart Johnson: „Hij begrijpt wat ons bezighoudt, maar dat is niet genoeg meer. We willen aan het werk, en om me heen zie ik alleen maar meer mensen hun baan verliezen.”