Waxinelichtwerper is vandaag in het oranje gekleed

Een reëel gevaar voor de inzittenden van de Gouden Koets heeft hij niet veroorzaakt. Toch zijn de gevolgen van het werpen van een waxinelichthouder groot.

In een oranje trainingsjack en met een forse baard zat Edwin L. (30) vandaag voor de rechter, ruim een jaar nadat hij een waxinelichthouder naar de Gouden Koets gooide.

1Waarvan wordt Erwin L. verdacht? L. staat terecht voor vijf feiten. Op Prinsjesdag 2010 gooide hij een glazen waxinelichthouder (625,9 gram) naar de Gouden Koets, met daarin koningin Beatrix, Willem-Alexander en prinses Máxima. De rechter-commissaris oordeelde kort na het incident al dat het werpen van de waxinelichthouder geen „reëel gevaar voor de inzittenden van de gepantserde Gouden Koets” vormde. Maar L. kon wel omstanders en lakeien „opzettelijk zwaar lichamelijk letsel” toebrengen. De poging om de koets te beschadigen en/of vernielen geldt als een apart strafbaar feit. Verder zou L. de koninklijke familie hebben beledigd.

Worp en belediging heeft L. al bekend. L. wordt ook verdacht van het (telefonisch) bedreigen van zijn broer en een secretaresse van de Hoge Raad. L.’s advocaat, Mariëlle van Essen, vindt het onterecht dat de bedreigingen op een hoop worden geveegd met de worp. Volgens haar maakt iedereen in een dronken bui weleens ruzie met familie.

2Waarom gooide hij de houder? L. wilde aandacht voor zijn standpunt dat Beatrix geen recht heeft op de troon, omdat zij geen nazaat van Willem III zou zijn. In maart zei hij in een betoog van twee uur dat van de stamboom van de koninklijke familie helemaal niets klopt. Om zijn gelijk aan te tonen eiste L. dat de koninklijke graftombe in Delft zou worden geopend en dat de stoffelijke resten van Willem III zouden worden onderzocht. De rechtbank wees dat verzoek af.

Zijn worp beschouwt L. als een „symbolische verzetsdaad”. L. vindt dat hij in zijn opzet is geslaagd, omdat hij aandacht voor zijn verhaal heeft gekregen.

3Waarom zit L. al zo lang vast? Zijn voorarrest is diverse keren verlengd. De afgelopen jaren is L. in aanraking geweest met justitie vanwege bedreiging, belaging en mishandeling. Ook kampt hij met „psychische problematiek”. De rechtbank denkt dat hij op vrije voeten strafbare feiten kan plegen.

L. weigerde mee te werken aan psychische onderzoeken door het Nederlands Instituut voor Forensische psychiatrie en psychologie (NIFP). Desondanks stelde het NIFP dat L. lijdt aan een „waanstoornis” en dat hij „volledig ontoerekeningsvatbaar” verklaard zou moeten worden. De rechter achtte zich echter „niet voldoende” ingelicht en besloot op 18 maart dat L. naar het Pieter Baan Centrum (PBC) in Utrecht moest. Mede op advies van zijn advocaat weigert L. daar mee te werken aan onderzoeken. Het PBC heeft toch rapportages over L. opgesteld.

4Wat is er vandaag behandeld? De zaak is inhoudelijk voortgezet. Deskundigen van het PBC zeiden vanochtend dat L. een „waanstoornis” heeft, en dat de kans op herhaling en escalatie groot is. Een psychiatrische behandeling kan heel lang duren, en vereist de medewerking van de patiënt. Maar L. heeft geen vertrouwen in de psychiatrie en het PBC. Alle onderzoeken naar hem bevatten „in totaal meer dan vierhonderd leugens”, zei hij vorige maand. Vandaag herhaalde hij dat. Daarom heeft L. een getuige-deskundige, forensisch psycholoog Ernst Ameling. Deze vindt de vaststelling van een waanstoornis „twijfelachtig”, zei hij vanochtend.

5Welke straf kan L. krijgen? De kans is groot dat hij een „maatregel” opgelegd krijgt. Dat zou een jaar in een psychiatrisch ziekenhuis kunnen zijn, zoals het OM in maart al eiste. Ook tbs is niet uitgesloten. Advocaat Van Essen: „Als hij tbs krijgt voor dit vergrijp, verlies ik het vertrouwen in het rechtssysteem.” Zij wijst erop dat een man die in 2002 een verfbommetje naar de Gouden Koets gooide een boete kreeg van 250 euro. De uitspraak is op 16 september. Dat is iets eerder dan na de gebruikelijke twee weken, omdat het anders Prinsjesdag zou zijn.

6Hoe gaat het met Erwin L.? Volgens zijn advocaat redelijk goed. Tijdens de zittingen was hij strijdbaar. Hij is goed gedocumenteerd en etaleert graag zijn kennis van het strafrecht. L. wil tijdens de zittingen graag het woord voeren. In zijn enthousiasme wordt hij vaak teruggefloten door de rechter.