Wantrouwen zet banken onder druk

Kelderden eerst alleen de obligatiekoersen van mediterrane landen, nu gebeurt hetzelfde met de aandelen van banken.

Het is een publiek geheim dat diverse Europese banken het niet overleven als zij hun staatsleningen tegen marktwaarde in de boeken zetten. Met die uitspraak stookte de Duitse topbankier Josef Ackermann gisteren het vuurtje onder de aandelenkoersen van Europese banken nog eens op. Financiële instellingen daalden gisteren over een breed front in waarde, vanochtend was er slechts licht herstel. „De situatie doet me denken aan de herfst van 2008”, zei de bestuursvoorzitter van Deutsche Bank op een symposium in Duitsland.

En, inderdaad, net als op het diepste punt van de kredietcrisis drie jaar geleden, begint de onzekerheid over het financiële stelsel ongemakkelijk groot te worden. In hoeverre vertrouwen banken elkaar nog? Europese banken stalden afgelopen vrijdag 151 miljard euro voor een nachtje bij de Europese Centrale Bank – het hoogste bedrag tot nu toe dit jaar. Het duidt op groeiend onderling wantrouwen. Waarom zou je anders miljarden bij de ECB stallen als je daar slechts 0,75 procent vergoeding voor krijgt terwijl je op de markt al snel 0,87 procent per nacht krijgt?

Kelderden eerst alleen de obligatiekoersen van mediterrane landen, nu gebeurt hetzelfde met bankaandelen. De schade onder banken is wijdverspreid: Franse, Duitse, Britse banken, alle zijn fors in waarde gedaald. De Duitse Commerzbank is 60 procent minder waard dan begin dit jaar. Lloyds TSB en het Franse Société Générale zijn in waarde gehalveerd. De koersen van Europese banken gingen dit jaar gemiddeld met een derde naar beneden (zie grafiek). ING doet het nog bovengemiddeld met een waardedaling van zo’n 28 procent sinds begin dit jaar.

Ook ingewijden kunnen zich verslikken in de rappe waardedalingen. Financieel directeur Jan Nooitgedagt van verzekeraar Aegon kocht vorige maand nog voor een half miljoen euro aandelen van zijn werkgever. Dat pakket is nu al een halve ton minder waard. Commissaris Jeroen van der Veer van ING zag dat zijn recent aangeschafte 20.000 certificaten – bij ING hebben de aandelen nog steeds geen stemrecht – alweer 10 procent minder waard zijn geworden.

De politici die zeggen dat Europese financiële instellingen solide genoeg zijn, beginnen hun argumenten te verliezen.

Natuurlijk, een stress test van de Europese banktoezichthouder EBA wees er eerder deze zomer op dat Europese banken over voldoende kapitaal beschikken. Maar de nieuwe toezichthouder testte de balansen van banken niet op het scenario van een wanbetalende overheid.

Hans Hoogervorst daarentegen sprak als internationaal bewaker van de boekhoudregels zijn zorgen uit over het feit dat sommige Europese banken hun Griekse staatsleningen niet op marktwaarde rapporteren, maar op een hogere zelf getaxeerde waarde. En IMF-topvrouw Christine Lagarde waarschuwde onlangs dat sommige financiële instellingen te zwak zijn en daarom, eventueel gedwongen, geherkapitaliseerd moeten worden. De discussie wie er gelijk heeft, lijkt zo rap beslecht te worden door de markt.