Ontslag is een rouwproces

Reorganisaties komen in deze tijden geregeld voor.

Ontslag is heftig, maar het leidt vaak tot iets beters, zeggen de auteurs van het boek Ontslag, maak er werk van.

Ontslag is altijd het begin is van iets nieuws, en, erop terugkijkend, ook vaak iets beters. Dat zeggen Ciska Pittie (1962) en Caroline Harder (1963), beiden loopbaancoaches, in hun eerste boek Ontslag, maak er werk van. Door praktische tips, gelardeerd met ervaringsverhalen, wil het trainersduo laten zie dat je ontslag kan opvatten als onderdeel van je loopbaan.

Er zijn al zoveel zelfhulpboeken op de markt, waarom een apart boek over ontslag?

Pittie: „Dat heeft te maken met deze tijd. Door de economische crisis zijn er enorm veel reorganisaties. Wij begeleiden heel veel mensen daarin en zagen een patroon in hoe mensen reageren en weer perspectief weten te vinden.”

De eerste helft van het boek is een emotionele handleiding, de praktische tips komen pas later aan bod. Waarom?

Harder: „Het eerste waar mensen mee te maken krijgen is toch de emotie. Mensen zitten in een hele onverwachte situatie met veel emoties. Vrij heftig.”

Pittie: „Pas als je die hebt kunnen uiten en als je hebt kunnen reflecteren, komen de praktische punten aan de orde. Het is een rouwproces.”

Onderschatten mensen dat?

Pittie: „Ja, ze onderschatten het vaak. Mensen die er echt aan toegeven, voelen zich veel sneller in staat om vrij rond te gaan kijken. De hardste huilers hebben vaak het eerst een baan.”

Daarvoor zijn natuurlijk ook andere cursussen.

Harder: „Er zijn allerlei manieren waarop je je emotioneel kan laten begeleiden. In het boek willen we niet advies geven over wat voor soort begeleiding je moet zoeken, maar wel laten zien dat die gevoelens er zijn. Die moet je niet negeren.”

Wat gebeurt er dan?

Harder: „Mensen blijven hangen, worden passief. En als ze wel in actie komen, kunnen ze gaan afgeven op hun vorige werkgever. ‘Wat een rotbaas’, of ‘ze hebben me laten zitten’, zeggen mensen dan.”

Pittie: „Als je het ontkent sta je jezelf en je omgeving niet toe om het erover te hebben. Dan levert het soms bijna een taboe op. Dat is ook lastig voor de familie.”

Leidt ontslag altijd tot iets beters?

Pittie: „Als je iets beters heel breed interpreteert, wel. Het hoeft niet altijd te leiden tot een betere baan. Iemand raakt bijvoorbeeld zijn baan kwijt en is daar verdrietig over, maar bedenkt ook: eigenlijk wil ik toch wel bloemist worden, ik ga me omscholen.”

Maar niet iedereen komt weer aan de bak?

Pittie: „Er is natuurlijk de onderkant van de arbeidsmarkt, voor de mensen die daar zitten is ontslag een groot probleem. Melkertbanen die geschrapt worden, dat is voor die mensen dramatisch. En dan vind ik zo’n verhaal ook lastig te verkopen. Maar wij werken ook niet bij het UWV, daar zijn de problemen veel groter.”

Hoe is jullie praktijk veranderd in de afgelopen drie jaar?

Harder: „Er worden veel ouderen ontslagen en mensen die weinig ervaring hebben met solliciteren. En mensen in ondersteunende functies verliezen nu ook hun baan. Dat heeft natuurlijk te maken met technologische ontwikkeling, maar je ziet ook dat mensen een beetje achterop zijn geraakt.”

De digitale kloof.

Pittie: „Ja en er wordt tegenwoordig ook verwacht dat mensen proactief zijn. We zien gewoon een generatieverschil. Jongeren zijn veel beter in sociale contacten, zelfpresentatie en netwerken. Oudere mensen hebben niet het idee dat ze iets te zeggen hebben in het proces. Het bedrijf waar je solliciteert bepaalt of je wordt aangenomen of niet.”

Hoe komt dat?

Harder: „Mensen van veertig jaar en ouder hebben minder geleerd zichzelf te presenteren. Dat begint al bij de kleuterklas. Het kringgesprek hadden ze in de jaren zeventig nog niet.

„Iedere school heeft tegenwoordig een podium en een geluidsinstallatie. Jongeren zijn veel zelfbewuster. De beste manier om een baan te vinden is letterlijk de boer op te gaan. Uiteindelijk gaat het toch om dat directe contactmoment.”

Wat zeg je tegen mensen bij wie het niet lukt?

Harder: „Ga kijken of je vrijwilligerswerk kan doen, of toch een opleiding om je beter te kwalificeren. Want daar gaat het vooral om, dat mensen het idee hebben dat ze iets bijdragen aan de maatschappij.”