Jari Litmanen schittert alleen nog in het museum

De Finnen zijn somber over het duel tegen Nederland. In EK-kwalificatieduels hadden ze nooit succes. Het Finse clubvoetbal verkeert in malaise, echte helden komen uit andere sporten.

Als de bus van het Nederlands elftal voor de laatste training het plein van het Olympia-stadion opdraait, staat slechts een handjevol Finse voetbalfans de vicewereldkampioen op te wachten. Een supporter in een Ajax-shirt met de naam Litmanen op de achterkant staat rustig te kijken. Geloof in succes hebben de Finnen niet. „De laatste keer dat we hier tegen Nederland speelden, verloren we met 4-0. Het zou me niet verbazen als de nederlaag nu nog hoger uit zou vallen”, zegt een Finse voetbalfan.

Hoewel Jari Litmanen (40) nog altijd actief is voor HJK Helsinki behoren de successen van de beste Finse voetballer ooit tot een bijna grijs verleden. De 136-voudige international valt al jaren van de ene blessure in de andere en zag zijn loopbaan sinds hij in 1995 met Ajax de Champions League won alleen maar achteruit gaan. Wie Litmanen wil zien schitteren moet een kijkje nemen in het Sports Museum of Finland. Daar hangt zijn Ajax-shirt in een vitrine naast een tricot van ijshockeyer Jari Pekka Kurri en een pak van autocoureur Kimi Räikkönen.

Op bewegende beelden is te zien hoe Litmanen met de Finse nationale ploeg jaren achtereen tevergeefs streed voor een plaats op een eindtoernooi. Finland doet sinds 1937 mee aan de EK-kwalificaties maar wist de eindronde nooit te halen. En ook nu zal het EK van 2012 in Polen en Oekraïne aan Finland en Litmanen voorbij gaan. De middenvelder is officieel nog altijd niet gestopt als international, maar bondscoach Mixu Paatelainen heeft hem voor het duel met Oranje niet geselecteerd. Internationals met namen als Teemu Pukki, Niklas Moisander en Kasper Hämäläinen moeten toekomstige helden worden.

Voetballers staan in Finland in de schaduw van atleten, ijshockeyers, schansspringers en autocoureurs. Finland werd dit jaar voor de tweede keer in de geschiedenis wereldkampioen ijshockey. Aartsrivaal Zweden werd in de finale met 6-1 verslagen. Doelpuntenmakers als Petteri Nokelainen, Niko Kapanen, Janne Pesonen, Mika Pyorala en Antti Pihlstrom kregen een heldenontvangst.

Schansspringer Matti Nykänen was in 1988 als drievoudig olympisch kampioen wereldberoemd, maar raakte na zijn sportieve carrière volledig de weg kwijt en kwam zelfs in de gevangenis terecht. Coureurs Mika Häkkinen (1998, 1999) en Kimi Räikkönen (2007) zetten Finland op zijn kop toen zij wereldtitels in de Formule I veroverden.

Zelfs het nationale vrouwenvoetbalelftal dat op het EK van 2005 de halve finales bereikte heeft de mannenploeg overvleugeld. Het Finse voetbal werd de afgelopen jaren ook nog eens geteisterd door verschillende omkoopaffaires. Zo bleek er bij een WK-kwalificatiewedstrijd tussen Liechtenstein en Finland (1-1) in september 2009 fraude in het spel.

Het clubvoetbal in Finland spreekt nauwelijks tot de verbeelding. De Finnen moeten het vooral hebben van inzet en kracht. Toch liet Klaas-Jan Huntelaar zich onlangs met Schalke 04 in de voorronde van de Europa League verrassen door HJK Helsinki. Op het kunstgrasveld naast het Olympia-stadion verloor de Nederlandse spits met 2-0. In de return zette Schalke 04 met een 6-1 zege orde op zaken. Huntelaar scoorde in deze wedstrijd vier keer.

„Het voetbal in Finland, maar ook in landen als Denemarken, Noorwegen en Zweden is afgeleid van de Engelsen. De mensen kijken niet alleen veel naar de Premier League, maar het voetbal is ook heel fysiek. Je moet er vol in kletsen’’, zegt Huntelaar, spits van het Nederlands elftal in Helsinki. Even verderop gaat Dirk Kuijt op de foto. De aanvaller van FC Liverpool heeft vele aanhangers in Scandinavië waar veel Engels clubvoetbal op de tv te zien is.

Op weg van het stadscentrum naar het Olympia-stadion in Helsinki zitten twee vrouwen achter een houten tafel met blauwe petjes. ‘Suomi’, staat er in witte letters op geschreven. Maar vrijwel niemand heeft zes euro over voor de Finse fanartikelen. Het stadion zal vanavond niet uitverkocht zijn als de nummer één van de FIFA-ranking aantreedt tegen de nummer 79 op de wereldranglijst.

Het Olympia-stadion staat in de steigers en heeft een grondige opknapbeurt nodig voor de EK atletiek die volgend jaar in Helsinki worden gehouden. In 1952 ontstak langeafstandsloper Paavo Nurmi hier het olympisch vuur. De Fin, die een totaal van negen gouden en drie zilveren medailles won, is vereeuwigd voor de ingang.

Ook het grootste Nederlandse succes op een WK atletiek vond in de Finse hoofdstad plaats. Hoogspringer Rens Blom won in 2005 een gouden medaille. In theorie kan het Nederlands elftal zich vanavond op dezelfde plaats plaatsen voor het EK.