'Eén tv in huis is oké, drie is te veel'

Hoe meer uren ouders tv kijken, hoe slechter hun kinderen het doen op school en omgekeerd. Socioloog Natascha Notten promoveert vandaag op de effecten van mediaopvoeding.

Natascha Notten is „niet zo’n tv-kijker”. Haar kinderen, drie stuks, kijken wel – met mate. Als geen ander is Notten zich bewust van de effecten van tv-kijken. Vandaag promoveert ze aan de Radboud Universiteit Nijmegen op een onderzoek naar de langetermijneffecten van mediaopvoeding. Notten keek hiervoor terug: wat kregen de volwassenen van nu vroeger mee van hun ouders als het gaat om tv-kijken? Ze maakte gebruik van onderzoeksgegevens uit de Familie-enquête Nederlandse bevolking en het Programme for International Student Assessment (PISA). Haar conclusie: hoe meer ouders tv-kijken, hoe slechter hun kinderen het doen op school. Notten hield in het onderzoek rekening met beroep, inkomen en opleidingsniveau van de ouders en filterde die ‘omgevingsfactoren’ eruit.

Als ouders meer dan twee uur per dag tv-kijken, heeft dat al een negatieve invloed op de onderwijsprestaties van hun kinderen, stelt u vast.

„Twee uur tv-kijken is al heel veel. Dat kan belemmerend werken op de ontwikkeling van kinderen. Elk uur tv-kijken is een uur minder lezen. Je geeft het verkeerde voorbeeld.”

Als ouders ’s avonds voor de tv zitten, merken hun kinderen dat toch niet?

„Ouders die veel tv kijken, doen dat vaak ook overdag. Hun kinderen zijn er dan dus gewoon bij. Dat kijkpatroon is voor die kinderen normaal, ze nemen het over.”

Want tv-kijken is slecht?

„Wél als het in de plaats komt van andere dingen, zoals lezen. Lezen is beter voor kinderen dan tv-kijken. Het heeft ook een hogere sociale waardering: het staat beter als je zegt dat je gisteravond Mulisch hebt gelezen dan dat je X Factor hebt gekeken.”

Maar sociale waardering zegt toch niets over onderwijsprestaties?

„Nee, maar ouders geven die waardering wel door. Ouders die veel lezen, stimuleren hun kinderen dat ook te doen. En lezen vergroot niet alleen cognitieve vaardigheden, maar sluit ook goed aan bij de schoolcultuur.”

Sinds het bestaan van televisie is er onderzoek naar de effecten. Volgens sommige onderzoekers is het schadelijk, anderen wijzen op de positieve kanten. Wat is waar?

„Tv is niet alleen maar slecht. Er zijn inderdaad onderzoeken die aantonen dat te veel tv kijken schadelijk is. Dat het agressie oproept. Maar het heeft ook een positieve kant: televisie vergroot je kijk op de wereld. Het heeft educatieve waarde; kijk naar het Klokhuis. Zolang kinderen geen uren kijken, is er niks aan de hand.”

Het maakt natuurlijk wel uit waar ze naar kijken.

„Zeker. Ook daar spelen ouders weer een belangrijke rol. Zij dragen hun voorkeuren over op hun kinderen: als zij meer naar amusement kijken dan naar informatieve programma’s, zullen hun kinderen dat ook doen.”

Wat is de ideale mediaopvoeding?

„Het ligt voor de hand, maar toch: kijk met mate. Eén televisietoestel in huis is ideaal. Dat heeft op de lange termijn een positief effect op kinderen. Maar dit effect neemt al af bij twee toestellen. En bij drie of meer tv’s in huis wordt het ronduit negatief. De kans is dan groot dat kinderen een toestel op hun kamer hebben en veel te veel gaan kijken.”

De Kijkwijzer waarschuwt ouders en kinderen om bewust te kijken. Is dat genoeg?

„Je zou een stap verder moeten gaan om ouders nog meer bewust te maken van de effecten van hun eigen tv-gewoonten: die blijven namelijk levenslang zichtbaar. Het kan zomaar het verschil maken tussen vmbo en havo, of tussen hbo en universiteit. Daar zou je ouders al vroeg, bijvoorbeeld op het consultatiebureau, over moeten voorlichten.”