Wachten op Obama's grote herstelplan

In de VS komt president Obama deze week met zijn plan voor economisch herstel. Het hof in Karlsruhe doet uitspraak over Griekse steun.

Eppo König

Het beste beursnieuws van vandaag is waarschijnlijk dat Wall Street gesloten is wegens Labor Day. Ook in sombere economische tijden viert Amerika op de eerste maandag van september het feest der werkkrachten. Analisten verwachtten vanochtend een negatief, maar relatief rustig begin van de beursweek. Als Wall Street morgen weer opent, wordt pas goed zichtbaar welke richting de koersen in zullen slaan – of hoe groot de verliezen zullen zijn.

Angst voor een recessie en een eurocrisis blijft de internationale financiële markten domineren. De hoop van beleggers is deze week grotendeels gevestigd op Washington. De Amerikaanse president Barack Obama zal donderdag in het Congres zijn langverwachte herstelplan voor de economie uiteenvouwen. Een dag eerder komt de Amerikaanse Centrale Bank met zijn Beige Book: een rapport over de economische situatie dat acht keer per jaar wordt gepresenteerd.

Oorspronkelijk had Obama spreektijd aangevraagd voor woensdag, de eerste werkdag van het Congres na het zomerreces. Maar dat presidentiële verzoek werd bruut afgewezen door John Boehner, de Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. De officiële reden is dat het Congres op woensdagavond te druk is voor een live toespraak van Obama op televisie. In werkelijkheid zou Boehner de president belet hebben kijkers weg te trekken van een gelijktijdig tv-debat tussen acht Republikeinse presidentskandidaten.

Het voorval – in ieder geval de reactie van beide kampen – illustreert opnieuw de onwerkbare verhoudingen in het gepolariseerde Amerikaanse Congres. En de dreigende recessie geeft de president opnieuw een aanleiding zich publiekelijk boven de partijen te posteren. Politieke samenwerking is onontbeerlijk om de aanhoudend hoge werkloosheid (9,1 procent) tegen te gaan, schrijft Obama in zijn verzoek om spreektijd aan het Congres.

De verwachting is dat de president komt met een werkgelegenheidsprogramma voor openbare werken, belastingvoordelen voor het midden- en kleinbedrijf en nieuwe maatregelen om huiseigenaren te ontzien. Tegelijkertijd moet Obama de staatsschuld van ongeveer 14.300 miljard dollar terugdringen. De vraag is of Obama het juiste pakket met de juiste toon weet te brengen om beleggers vertrouwen te geven.

Wie daar vorige week eventjes in slaagde was Ben Bernanke, de voorzitter van het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve. De vage aankondiging van een „scala aan maatregelen dat ingezet kan worden als extra stimulering” was genoeg om de Dow Jones 1,21 procent hoger te doen sluiten. Op donderdag, een dag na het Beige Book-rapport, houdt Bernanke in Minnesota een toespraak over de economische vooruitzichten in de VS. Belangrijk, omdat het rentebepalende comité en het beleidscomité van de Fed later deze maand bijeenkomen om het „scala aan maatregelen” te nemen – of niet.

Naast Washington kijken beleggers deze week ook naar Karlsruhe. Het federale constitutionele hof in deze stad spreekt zich woensdag uit over de vraag of de Duitse steun aan Griekenland in strijd is met de grondwet of niet. Onder flinke druk van de regering-Merkel stemde de Bondsdag mei vorig jaar in met een eerste noodkrediet van 22,4 miljard euro: het meest (28 procent) van alle lidstaten van de Europese Unie. Het besluit zou een inbreuk zijn op het ‘koningsrecht’ van de Bondsdag om een eigen begroting op te stellen. Tientallen Duitsers dienden een klacht in bij het hof.

Volgens opiniepeilingen zijn de meeste Duitsers het beu dat Duitsland de zwaarste lasten voor de schuldencrisis moeten dragen. „In Europa werden die Starken verachtet”, kopte het liberale dagblad Die Welt vanochtend boven een commentaar op zijn website. De uitspraak van het hof zal bepalend zijn voor de stemming in de Bondsdag over het tweede noodpakket voor Griekenland van 29 september, is de verwachting. Ditmaal zou Duitsland zich garant moeten stellen voor een bedrag van 211 miljard euro.

Na het verlies voor de regeringspartijen bij de regionale verkiezingen van gisteren kan Merkel woensdag wel wat goed nieuws uit Karlsruhe gebruiken. Zo niet, dat is het misschien een idee om de ook de Europese beurzen op 29 september een dagje te sluiten.